Zmiennicy, nowe rozdania i rozstania. Czy futbol obronił mundial?

Mundial rozstań

Historia finalistów to też opowieść o fantastycznej synergii piłkarzy z selekcjonerem. Jednak nie wszędzie było tak miło. Wspomniany wcześniej Garcia został dzień po finale dziewiętnastym trenerem, który przestał prowadzić reprezentację uczestniczącą w mundialu. Niektóre kraje dostarczyły dwóch szkoleniowców do tego grona (Tunezja), co nie zmienia faktu: rozczarowania kosztowały posadę.

Mundial zapowiadano jako turniej wielkich trenerskich nazwisk. Na ławkach zasiedli szkoleniowcy, którzy wcześniej zdobywali najważniejsze trofea w piłce klubowej – Carlo Ancelotti, Thomas Tuchel czy Mauricio Pochettino. Ostatecznie jednak największe sukcesy odnieśli ci, których doświadczenie w futbolu reprezentacyjnym przed objęciem kadry było niewielkie lub wręcz żadne. Luis de la Fuente i Lionel Scaloni okazali się przede wszystkim ludźmi swoich federacji, doskonale rozumiejącymi specyfikę pracy z reprezentacją.

Thomas Tuchel wprawdzie poprowadził Anglię do pierwszego od sześćdziesięciu lat medalu mistrzostw świata, lecz nad jego kadencją zawisł cień katastrofalnej drugiej połowy półfinału z Argentyną. Tak duży, że mimo wcześniejszej euforii po zwycięstwach nad Meksykiem i Norwegią, Niemiec również może wkrótce znaleźć się na rynku pracy. Podobny los może spotkać Mauricio Pochettino. Prowadzone przez niego Stany Zjednoczone w 1/8 finału rozbiły się o belgijski mur, a Argentyńczyk nie potrafił znaleźć odpowiedzi na problemy swojej drużyny.

Rozstania po mundialu miały różne oblicza. Didier Deschamps żegnał się z reprezentacją po wielu latach pracy, Javier Aguirre zakończył kolejny etap swojej selekcjonerskiej kariery, prawdopodobnie ostatni. Marcelo Bielsa odszedł z Urugwaju po fazie grupowej niemal w stanie otwartego konfliktu z piłkarzami. Ronald Koeman do końca przekonywał, że jego decyzje taktyczne w meczu z Marokiem były słuszne, ale w holenderskiej federacji zabrakło wiary w tę argumentację. Jego kadencja również dobiegła końca.

Mundial bramkowy

Przeglądaliście już najpiękniejsze gole turnieju? Jeśli tak, pewnie zauważyliście, że większość z nich padła po strzałach z dystansu. To nie przypadek. Mundial 2026 przyniósł kolejny rekord: aż 42 bramki zdobyte sprzed pola karnego, czyli niemal 14 proc. wszystkich trafień. Nie jest to najwyższy odsetek w historii – podczas turnieju w Rosji w 2018 roku wyniósł ponad 21 proc. – ale imponuje skuteczność. Gol padał średnio po co 22. uderzeniu z dystansu, a więc piłkarze potrzebowali najmniej prób zza pola karnego w historii, by znaleźć drogę do siatki.

Najlepiej radzili sobie pod tym względem Argentyńczycy, którzy zdobyli pięć takich bramek. Francuzi i Szwedzi dołożyli po cztery, a niemal połowa reprezentacji uczestniczących w turnieju przynajmniej raz trafiła z dystansu. Wyjątkiem byli Hiszpanie, choć wynikało to raczej z ich stylu gry niż braku umiejętności. W finale niewiele brakowało, by tę serię przerwali Mikel Oyarzabal i Lamine Yamal, ale Emiliano Martínez pozostał niepokonany.

W ogóle był to mundial bramek. Padło ich aż 308, co daje średnią 2,96 gola na mecz – najwyższą od 1970 roku. Gdyby finał przyniósł jeszcze cztery trafienia, wskaźnik wyniósłby równe trzy gole na spotkanie, nawiązując do najbardziej ofensywnych turniejów z okresu przedwojennego i pierwszych mistrzostw rozgrywanych po II wojnie światowej.

Oczywiście można argumentować, że to efekt rozszerzenia mundialu do 48 drużyn i większej liczby spotkań z udziałem słabszych reprezentacji. Tyle że tego lata w Ameryce Północnej po prostu dopisała forma największym gwiazdom. Aż dziesięciu piłkarzy zakończyło turniej z dorobkiem co najmniej czterech goli – dla porównania cztery lata wcześniej było ich zaledwie czterech. Kylian Mbappé został z kolei samodzielnym rekordzistą mistrzostw świata z dorobkiem 22 bramek.

Mundialowi 2026 można wytykać wiele wad, ale jednego odmówić mu nie sposób – dostarczył goli. A na nie narzekają właściwie tylko bramkarze.

Mundial polityki

Ostatecznie to nie Borja Iglesias, lecz Cristian Romero odmówił Donaldowi Trumpowi uścisku dłoni po finale mundialu. Trudno jednoznacznie stwierdzić, czy był to świadomy gest sprzeciwu, bo tylko hiszpański napastnik jeszcze przed meczem zapowiadał, że prezydenta USA ominie na podium. Ostatecznie dłonie podali wszyscy, choć wymiana uprzejmości między Trumpem a Iglesiasem wyglądała wyjątkowo niezręcznie. Zupełnie jak relacja futbolu z polityką podczas tego mundialu.

W dużej mierze to zasługa Gianniego Infantino. Prezydent FIFA od lat zabiega o względy Trumpa. Już w 2025 roku wręczył mu ustanowioną przez FIFA pokojową nagrodę, wielokrotnie odwiedzał go w Gabinecie Owalnym i konsekwentnie sprawiał wrażenie bardziej petenta niż partnera. Podczas mundialu ta zażyłość przekroczyła jednak granicę, której wielu działaczy i kibiców nie było w stanie zaakceptować.

Przed meczem 1/8 finału pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Belgią Trump miał zwrócić się do Infantino z prośbą o anulowanie zawieszenia Folarina Baloguna po czerwonej kartce. FIFA znalazła sposób, by napastnik mógł zagrać, mimo że decyzja wywołała oburzenie w piłkarskim środowisku. 

Balogun pojawił się na boisku, ale gospodarze przegrali z Belgią 1:4. Po meczu przyznał, że zamieszanie wokół decyzji oraz fala krytyki, która spadła na reprezentację USA, odbiły się na dyspozycji drużyny.

Był to prawdopodobnie najbardziej upolityczniony mundial od lat, choć sam Trump pojawił się na stadionie dopiero podczas finału. Polityka toczyła się jednak także za kulisami. Infantino wykorzystał turniej do budowania poparcia przed kolejną reelekcją. 

Do Nowego Jorku zaprosił przedstawicieli federacji z całego świata, ponownie rzucił pomysł rozszerzenia mundialu do 64 drużyn i jednocześnie zabiegał o deklaracje poparcia. Według doniesień miał ich zebrać ponad dwieście, a jednym z narzędzi budowania sojuszy miały być również prestiżowe nominacje sędziowskie.

Nieprzypadkowo finał poprowadził Slavko Vinčić. Słoweniec od lat należy do europejskiej czołówki, ale jego nominację odczytywano także jako polityczny sygnał. Słowenia jest ojczyzną Aleksandra Čeferina, szefa UEFA, który pozostaje jednym z najostrzejszych krytyków Infantino i podczas mundialu próbował zbudować wobec niego międzynarodową opozycję. 

Taki gest mógł osłabić determinację europejskich federacji. Zwłaszcza że kolejny mundial w dużej części odbędzie się właśnie w Europie, a otwarty konflikt z FIFA może oznaczać utratę wpływów, na które niewielu działaczy chce sobie dziś pozwolić.

Mundial dwóch światów

Łzy Lionela Messiego po finale były symbolicznym obrazem mundialu, który dla wielu ikon światowego futbolu okazał się ostatnim. Cristiano Ronaldo po dwóch golach z Uzbekistanem ogłaszał, że „wrócił”, ale po porażce z Hiszpanią przypominał już przede wszystkim o wszystkim, co osiągnął z reprezentacją Portugalii – choć akurat nie na mistrzostwach świata. Z turniejem pięknie pożegnali się także inni. 

Guillermo Ochoa, legenda reprezentacji Meksyku, dostał jeszcze kilka minut na boisku. Neymar, który po latach przerwy i licznych kontuzjach wrócił do kadry, zdobył bramkę w swoim czwartym mundialu, ale była to jedynie osłoda porażki 1:2 z Norwegią i zarazem jego ostatni gol na tej scenie. Swoje mundialowe rozdziały zamknęli również Kevin De Bruyne, Luka Modrić i Manuel Neuer.

Każde pożegnanie oznacza jednak miejsce dla nowych bohaterów. Jude Bellingham zdobył dla Anglii siedem bramek i wobec pytań o przyszłość Harry'ego Kane'a wyrasta na naturalnego lidera reprezentacji. Lamine Yamal nie zachwycał tak jak w poprzednich miesiącach, ale wraz z Pauem Cubarsím stanowił o sile podstawowego składu mistrzów świata. To właśnie młody stoper został wybrany najlepszym młodym piłkarzem turnieju.

Mundial wypromował także nazwiska, które w najbliższych miesiącach mogą zdominować rynek transferowy. Yan Diomande z Wybrzeża Kości Słoniowej, mimo przeciętnego występu swojej reprezentacji, znalazł się na celowniku największych europejskich klubów, a wiele wskazuje na to, że trafi do Barcelony.

 Ayyoub Bouaddi jeszcze 110 dni przed rozpoczęciem turnieju był kapitanem młodzieżowej reprezentacji Francji, lecz od marca reprezentuje Maroko. Podczas mundialu zachwycał spokojem i dojrzałością w środku pola, czym zwrócił uwagę Manchesteru City. Z kolei Johan Manzambi był jedną z rewelacji reprezentacji Szwajcarii, a Aston Villa zapłaciła za niego rekordową w historii klubu kwotę.

Ten kontrast między odchodzącymi legendami a wschodzącymi gwiazdami można odczytać szerzej. Mundial 2026 był turniejem wielkich indywidualności, ale ostatecznie wygrał zespół. Reprezentacja Hiszpanii nie opierała się na jednym bohaterze, lecz na systemie budowanym od lat. Luis de la Fuente wcześniej prowadził wielu swoich piłkarzy w kadrach młodzieżowych, sposób gry pozostawał konsekwentny niezależnie od kategorii wiekowej, a za sukcesem stała nie tylko drużyna, lecz także przemyślana praca całej federacji. 

Hiszpanie nie zachwycali fajerwerkami, tylko powtarzalnością, organizacją i spokojem. Właśnie dlatego zostali mistrzami świata. A reszcie pozostaje przede wszystkim zazdrościć tej konsekwencji.