„Zaproszenie”. Najbardziej niezręczna kolacja roku

Wszystkie pionki na szachownicy

Olivia Wilde ustawia bohaterów i bohaterki na swojej scenie. Jest nią świeżo wyremontowane mieszkanie w San Francisco, należące do nieszczęśliwego małżeństwa Joe (Seth Rogen) i Angeli (granej przez samą Wilde). Wychowują oni dwunastoletnią córkę Maggie, która akurat nocuje u koleżanki. Fakt nieobecności dziewczynki wykorzystuje Angela, zapraszając parę (niezamężną i szczęśliwą) z piętra wyżej – Piñę (Penélope Cruz) i Hawka (Edward Norton) – na wieczór przy winie i desce wędlin (wyśmienite żarty z wyobrażeń Amerykanów o hiszpańskim jedzonku).

Joe nie jest zadowolony z tego pomysłu. Twierdzi, że Angela go o nim nie poinformowała i ma jeszcze pretensje o brak wina. Mężczyzna wolałbym poleżeć na podłodze (cierpi na chroniczny ból pleców) i ponarzekać na życie (jest nauczycielem w podrzędnym konwersatorium, blisko 20 lat temu zaprzepaścił karierę muzyczną). W młodości Seth Rogen grał już podobnych bohaterów – bełkoczących ironistów, zjaranych malkontentów, nerwowo śmiejących się przy co drugim zdaniu (co zresztą jest charakterystyczne dla samego aktora) nieudaczników, a do tego nieludzko zabawnych. Tym razem jednak jest w Joe coś mrocznego, niebezpiecznego. Pod skórą znajdują się pokłady złości, która tylko czeka na erupcję. Rogen jest tu wybitny (jedynie szkoda, że koniec końców wychodzi na „śmiesznego grubasa”). Może bohatera dopisać do swoich najlepszych kreacji aktorskich.

Brak ratunku

Angela jest zdesperowana (Wilde w tej desperacji, a także w allenowskim rozedrganiu i humorze jest bardzo dobra). Siedzi zamknięta w mieszkaniu (fantastyczna praca scenografki Jade Healy – wierzymy, że ludzie zamieszkują tę przestrzeń) z nieużywanym dyplomem szkoły średniej, bez znajomych i poświęca się renowacji (od miesiąca nie potrafi wybrać odpowiedniego koloru do sypialni). Kolacja z sąsiadami wydaje się jej ostatnią deską ratunku, dzięki której zdobędzie nowych przyjaciół i odskocznię od codzienności. A tak naprawdę jej samotność odbija się w samotności męża – ich małżeństwo umiera (umarło?). Nie chcą się do tego przed sobą przyznać. 

Parze niewiele trzeba do kłótni, która nawet po konsolidacyjnych technikach z podcastu (świetne!) nie wygasa, a wręcz przeciwnie – wybucha ze wzmożoną siłą. Wreszcie Joe stwierdza, że skoro Piña i Hawk przychodzą, wygarnie im, iż ich życie seksualne zakłóca ciszę nocną. Aż nadto znamy tę kliszę – tak naprawdę niechęć jest spowodowana zazdrością. Sąsiedzi z góry są (w wyobrażeniu) dla małżeństwa wszystkim tym, czym ono samo nie jest – metaforą wolności, minionych „straconych” lat. Oczywiście, jak to bywa kameralnych komediodramatach na osiem rąk, nie każde złoto, co się świeci. 

Para z góry

I faktycznie, kiedy Hawk i Piña pojawiają się w mieszkaniu, początkowo sprawiają wrażenie wyluzowanych, pewnych siebie i swoich ciał oraz tego, jak oddziałują na innych. Bez skrępowania przyznają, że jeszcze zanim zadzwonili do drzwi, słyszeli, jak Joe i Angela głośno się kłócą. Co zawstydza główną parę bohaterską, a jednocześnie pokazuje, iż wcale nie muszą się krępować. Mogą wyłożyć kawę na ławę. Sąsiedzi nie z jednego pieca jedli chleb. On jest emerytowanym strażakiem, który po tragedii znalazł nową drogę ekspresji (zarówno życiowej, jak i seksualnej). Ona psycholożką i seksuolożką (choć zdecydowanie niezbyt dobrą, ale szczegółów nie zdradzę). Z marszu sąsiedzi zyskują przewagę – są cool dziećmi kwiatami, ale takimi na dzisiejsze czasy – kryzysów, przepracowań, wojen i całego tego shitu, który nas zalewa, gdy odpalamy media społecznościowe. 

Olivia Wilde fantastycznie wykorzystała gwiazdorską personę Edwarda Nortona. Jest stworzony do roli wszystkowiedzącego pozoranta o dziwnym imieniu („hawk” to jastrząb, ptasie imię budzi podejrzenia Joe, co jest polem trafnych żartów). Przystojny, elokwentny i mimo wieku wciąż wyglądający młodo. Wierzymy, że może porwać tłumy swoim swagiem na gorącego tatuśka.

Penélope Cruz to inna bajka. Rewelacyjna aktorka, ale tylko w hiszpańskojęzycznych filmach. Hollywoodzcy reżyserzy i reżyserki widzą ją jako kipiącą seksem laskę z Europy, która jedynie pragnie zwabiać „naszych” (czytaj: amerykańskich) mężczyzn i robi to z kpiącym uśmieszkiem. Również w „Zaproszeniu”, przynajmniej na papierze, kierujemy się w te rejony. Na szczęście nie jest to karykatura jak w „Vicki, Cristina, Barcelona” Allena, a aktorka robi, co może, by zbalansować oczekiwania reżyserki, jednak wychodzi to z różnym skutkiem. Najlepsze sceny są te, w których pali trawę z Joe, rozmawiając o związkach, relacjach, codzienności. Wtedy jest najbliżej życia, a przez to – no cóż – prawdziwa.

Na dwoje babka wróżyła

Film Olivii Wilde zaczyna rozchodzić się mniej więcej w połowie, po „wielkim” (nie będę spoilerował) plot twiście, po którym zostaje ujawniony prawdziwy cel wizyty sąsiadów z góry. Każdy z bohaterów i bohaterek będzie miał moment na swój „oscarowy” monolog, w którym kawę na ławę wyłoży to, co leży mu na wątrobie. Mam też wrażenie, że twórczyni zbyt pośpiesznie zmierza ku zakończeniu, łatając dziury kolejnymi kliszami. Przykre (czytaj: filmowi do „Kto się boi Virginii Woolf?” daleko). Zaskakujące też, że „Zaproszenie” koniec końców jest obrazem bardzo zachowawczym, powiedziałbym nawet, że pruderyjnym (całe seksualne eksperymentowanie sąsiadów to tylko magnes). 

Na osłodę dostajemy mocną godzinę z hakiem bardzo dobrze sfotografowanej (brawa dla Adama Newporta-Berry) opowieści o tym, co można zrobić, kiedy nasze oczekiwania czy marzenia nie spełniają się tak, jakbyśmy chcieli. Wilde łapie moment, w którym jej Joe i Angela właśnie sobie to uświadamiają, wynurzając głowę z topieli – zdawać by się mogło niekończącego się – smutku. Po tym nagłym olśnieniu (wywołanym wizytą Hawka i Piñy) mają dosłownie sekundę, by doszczętnie zniszczyć to, co do tej pory zbudowali, lub razem spróbować ratować to, co się da, i zrobić to z faktycznej potrzeby bycia w tym konkretnym związku, a nie, bo tak trzeba. Pytanie tylko: czy jest to wszystko warte zachodu? Czy może lepiej dać sobie spokój? Reżyserka nie podsuwa gotowej odpowiedzi, ale daje powód do debatowania nad – nawet jeśli tylko hipotetycznymi – rozwiązaniami.