Dwurnik spotyka Tokio. Artyści dwóch pokoleń i regionów świata patrzą na człowieka

W sobotę 23 maja w Fundacji Edwarda Dwurnika otwiera się wystawa „The Head” zestawiająca prace obojga artystów. Kuratorką projektu jest Pola Dwurnik – malarka i córka Edwarda Dwurnika, którą opiekuje się jego spuścizną, a sama tworzy w dawnej pracowni artysty, tuż za ścianą fundacji. I to właśnie jej osobiste spojrzenie jest nicią kompozycyjną wystawy.

Skarby z archiwum Dwurnika

– Im dłużej pracuję z archiwum Edwarda, tym mocniej widzę, że jego sztuka nie opowiada tylko o Polsce – mówi Pola Dwurnik. – Oczywiście wszyscy pamiętamy obrazy zaangażowane politycznie, ilustrujące społeczne napięcia, a nawet zbiorowe traumy. Ale pod tą warstwą jest też coś bardziej uniwersalnego.

Punktem wyjścia stał się motyw głowy. U Dwurnika to zwykle portret konkretnej postaci: robotnika, przedstawiciela władzy, osób związanych z historią i pełniących pewne role społeczne. Często pojawiają się też autoportrety. U Rikako Kawauchi przedstawienie głowy jest bardziej intuicyjne i ogólne.

– Interesuje mnie to, co dzieje się wewnątrz człowieka – mówi artystka, która przyleciała na otwarcie wystawy do Warszawy. – Emocje, stan umysłu, coś ukrytego pod powierzchnią twarzy.

To zestawienie sprawia, że inaczej patrzymy także na prace wielkiego polskiego klasyka. W nowym otoczeniu przestaje być komentatorem, staje się uważnym obserwatorem ludzi zaskakującym świeżością ujęcia.

Przestrzeń eksperymentu

Pola Dwurnik przyznaje, że zależało jej na eksperymencie, sprawdzeniu nieoczywistego połączenia. Tym bardziej, że w lipcu w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie otwiera się wielka wystawa monograficzna Edwarda Dwurnika, w której zostaną pokazane wszystkie najważniejsze tematy jego twórczości. – Muzeum potrzebuje narracji historycznej. Narracja może działać jak laboratorium – mówi.

Stąd pomysł zestawienia z artystą młodszego pokolenia z zupełnie innego rejonu świata. Dwa lata temu kuratorka poprosiła Michała Kaczyńskiego z galerii Raster, żeby podczas pobytu w Tokio poszukał twórcy, który mógłby wejść w taki dialog. Gdy zobaczyła prace uznanej artystki średniego pokolenia Rikako Kawauchi od razu wiedziała, że to dobry wybór.

Dzisiaj, oglądając prace obojga artystów prezentowanych obok siebie odnajdujemy zaskakujące podobieństwa – nie tylko rodzaj gestu, rysunku oddanego w różnych technikach, nie tylko ekspresyjnie nakładane warstwy farby, ale i podobny sposób ujmowania postaci – pokazujący emocje poprzez skrótowe, szybkie dotknięcia.

Wystawa w dawnym warsztacie

Przestrzeń fundacji dobrze oddaje charakter projektu. Zanim pojawiły się tu obrazy, działał tu warsztat samochodowy. Przez szeroką bramę wjeżdżały samochody, były naprawiane dokładnie tu, gdzie teraz wiszą rysunki i obrazy. Edward Dwurnik także serwisował tu swój samochód.

Industrialny charakter miejsca został zachowany. Surowe białe ściany, wysokie wnętrz bez okien i ślady dawnej funkcji współgrają z wyrazistymi pracami artystów. Pola Dwurnik sięgnęła po mniej oczywiste prace swojego ojca. Na wystawie pojawiają się prace na papierze: rysunki i kolaże pokazywane wcześniej rzadko albo wcale. Są bardziej intymne, mają mniejszą skalę, więc tym lepiej staje się widoczny rytm łączący je z pracami Rikako Kawauchi – czyste, mocne linie uzupełniane plamami koloru akcentującego wybrane partie. W pracach malarskich pojawia się wspólna dla obojga artystów materialność prac.

– Rikako używa farby olejnej bardzo intensywnie, dynamicznie. Widać gest, ruch ręki, czuje się kolor. U Edwarda także istnieje ten fizyczny wymiar malarstwa — gruba warstwa farby, energia koloru. To również chciałam połączyć – dodaje Pola Dwurnik.

Dzięki tym wyborom wystawa pozwala zostawić za drzwiami klisze związane z twórczością Edwarda Dwurnika i zanurzyć się w soczysty sposób malowania człowieka. Odświeżające doświadczenie.

Wystawa jest częścią programu towarzyszącego wydarzeniu Art Warsaw. Można ją oglądać do 31 lipca przy ulicy Nałęczowskiej 25 w Warszawie. Patronat nad nią objęła Ambasada Japonii.