Bieguny stylu. Co dalej z męską modą?

Jak wynika z najnowszego raportu Lyst Index, analizującego globalne trendy, męska moda znalazła się w nieoczekiwanym punkcie napięcia. Narzędzie śledzące zmiany w preferencjach konsumentów na całym świecie – uwzględniające popularność marek, zainteresowanie w mediach społecznościowych oraz wyniki sprzedaży – wskazuje dziś na dwie skrajności dominujące w branży.

Z jednej strony na pokazach i w lookbookach światowych projektantów obserwujemy zwrot ku radykalnemu minimalizmowi, charakteryzującemu się niemal ascetyczną dyscypliną. COS, król współczesnego, przystępnego minimalizmu, regularnie pojawia się w rankingu „Hottest Brands” – i to mówi samo za siebie.

Z drugiej strony równie silnie jest obecny nieokiełznany maksymalizm, celebrujący nadmiar, teatralność i eskapizm. Klienci poszukują wyrazistego punktu widzenia, a projektanci – zwłaszcza po ubiegłorocznych roszadach i debiutach dyrektorów kreatywnych w domach mody takich jak Chanel, Dior, Gucci czy Loewe – starają się za wszelką cenę sprostać rosnącym oczekiwaniom i podsycić zainteresowanie.

Dawniej modą kierowały trendy, dziś wydaje się, że dominują dwa bieguny. A gdzieś pomiędzy nimi pojawia się jeszcze trzecia postawa: realizm.

Indykator recesji

Minimalizm nie jest dziś już tylko estetyką inspirowaną twórczością Helmuta Langa, Jil Sander czy Halstona. To strategia przetrwania, a także wyraźny indykator recesji. Ostatni taki wybuch minimalizmu obserwowaliśmy na wybiegach na przełomie lat 2008 i 2009, wraz z globalnym kryzysem finansowym zapoczątkowanym zapaścią na rynku kredytów hipotecznych w Stanach Zjednoczonych.

Dziś powodów stojących za kryzysem finansowym jest jeszcze więcej. Nic więc dziwnego, że marki grają bezpiecznie, a konsumenci stawiają na stonowaną, poważną klasykę. Siostry Olsen w The Row proponują białe total looki, pragmatyczne garnitury w ziemistych odcieniach i przysłowiowe „szaraki”, które swoją skrajną prostotą wręcz hipnotyzują. O dziwo, ich zaporowe ceny wydają się uzasadnione – płaci się tu nie za jednosezonową dekorację, lecz za perfekcję i trwałość konstrukcji, która ma służyć przez nadchodzące, prognozowane trudne lata.

Podobną dyscyplinę odnajdujemy w wizji Veroniki Leoni dla Calvin Klein Collection. Włoska projektantka, która swego czasu szkoliła się właśnie u sióstr Olsen, przywraca czasy, gdy Calvin Klein definiował nowojorski minimalizm, a „less” rzeczywiście znaczyło „more”. Mówimy o oszczędnych w wyrazie prochowcach wykonanych z surowego, grubego płótna i lnianych uniformach. Letnia kolekcja Leoni ma więcej wspólnego z obrazem „American Gothic” Granta Wooda z 1930 roku niż z kultowymi, rozerotyzowanymi kampaniami Kleina z Brooke Shields i Markiem Wahlbergiem.

Ostatnio zaskakuje nawet Louis Vuitton pod kierownictwem Pharrella Williamsa. Projektant, który przyzwyczaił nas do kolekcji pulsujących logotypami, dziś proponuje wyciszoną paletę barw. Obserwujemy również przemianę w podejściu do krawata. Dawniej stanowił przestrzeń na odrobinę szaleństwa i kontrastu, dziś zaczyna „znikać”, stapiając się z koszulą, a czasem z całym garniturem – jakby miał za chwilę całkowicie wyparować.

Ten zwrot ku minimalizmowi ma swoje źródło nie tylko w recesji, lecz także w potrzebie wyciszenia. W świecie przebodźcowanym obrazami, informacjami i nieustannym szumem mediów społecznościowych prostota staje się formą detoksu. Każdy chce czasem zniknąć – choćby tylko na jeden dzień. Jest coś wyzwalającego i odświeżającego w byciu ascetą, zwłaszcza w 2026 roku.

Pokusy eskapizmu

Czasami jednak kusi ucieczka w skrajnie przeciwnym kierunku. Mówi się, że popandemiczna chęć „wyszalenia się” minęła, ale nadal chcemy nadrobić stracony czas – kiedy, jeśli nie w ostatnich latach nowych Roaring Twenties?

Gdy marki takie jak Lemaire czy Auralee wybierają redukcję, Julian Klausner w Dries Van Noten podkręca kwieciste wzory do ekstremalnych granic. Czerwony żakiet zestawiony z cyjankowymi kolarkami? Oczopląs na miarę abstrakcyjnego obrazu Willema de Kooninga – al.e taki, który stymuluje do życia.

Chce się żyć – głośno i wyraziście – również po obejrzeniu kolekcji Anthony’ego Vaccarella, który w Saint Laurent proponuje przeskalowane futrzane mufki i kołnierze o niemal dekadenckim charakterze. Warto wspomnieć, że to właśnie ta marka zajmuje drugie miejsce we wspomnianym rankingu Lyst Index. A u Alessandro Michele w Valentino wieczni dandysi – ostatnio nieco bardziej indierockowi, stąd obecność Sombr w najnowszej kampanii – noszą topy w zebrę, satynowe koszule i haftowane szorty z nonszalancją ocierającą się o teatralność.

Jeszcze ciekawszy jest przypadek Jonathana Andersona w Diorze. Jego debiut mógł sugerować zwrot ku minimalizmowi, ale druga kolekcja jasno pokazała: to projektant marzyciel. Z równą czułością traktuje klasyczny żakiet Bar, co fantazje rodem ze świata Paula Poireta. Irracjonalnie dekoracyjne epolety na polówkach ocierają się o granice dobrego i złego gustu, a kokonowe sylwetki gwarantują, że gdziekolwiek się znajdziesz, będziesz widoczny.

Maksymalizm coraz częściej idzie w parze z hedonizmem. W Gucci Demna kreuje „ragazzo” – chłopaka w satynowych slipkach i aviatorach, o ciele niemal wyrzeźbionym dłutem Michała Anioła. Z kolei Dario Vitale w Versace sięga po estetykę lat 90. wprost z archiwum Gianniego: jaskrawe printy i ultrakrótkie szorty przypominają o ikonicznych kampaniach reklamowych Bruce’a Webera, w których opaleni modele przemierzają Miami. Szkoda, że była to pierwsza i ostatnia kolekcja Vitale dla Versace, ponieważ temperament projektanta dorównuje charyzmie założyciela marki – najlepiej świadczą o tym jego tank topy, które we flirciarski (i nieskromny) sposób eksponują tors i talię.

Eskapizm to to nie tylko pokusa, lecz także mechanizm obronny. Dramatyzm i ekspresja stają się alternatywnym antidotum na rzeczywistość, która nie zawsze daje satysfakcję. Maksymalizm pozwala powiedzieć światu: „Taki jestem – i kropka”.

Złoty środek

I wtedy pojawia się trzecia droga. Nie jest kompromisem między minimalizmem a maksymalizmem, lecz czymś znacznie trudniejszym do jednoznacznego uchwycenia – realizmem.

Najpełniej widać go dziś u Giorgio Armaniego, a właściwie w projekcie Eli Russella Linnetza. Linia Armani/Archivio przywraca 13 sylwetek z lat 1979–1994, wydobywając z nich to, co najważniejsze: ponadczasowość. Jak mówi Linnetz, założyciel kalifornijskiej marki ERL, projekty Armaniego „pozostają żywe, bo były tworzone z myślą o codziennym użytkowaniu”. W kolekcji znajdziemy m.in. swobodny kardiganowy żakiet z antracytowej skóry jagnięcej z wiosny 1979 roku, bomberkę z jedwabiu w odcieniu cynamonu z 1983 roku oraz trzyczęściowy garnitur w charakterystycznym dla Armaniego odcieniu „greige” z 1990 roku. Całość dopełniają obficie plisowane spodnie, klasyczne koszule i jedwabne krawaty – stylizowane z charakterystyczną dla Linnetza nonszalancją, jakby celowo lekko niedopięte.

Realizm Armaniego zawsze polegał na napięciu między formą a funkcją. Oversize’owe garnitury pozostawały ergonomiczne, a skórzane kurtki i swetry w geometryczne wzory naturalnie wpisywały się w codzienność. Dziś, w reinterpretacji Linnetza, wydają się świeższe niż wiele propozycji współczesnych projektantów.

Zamiłowanie do rzeczywistości odnajdujemy również u Luki Magliano, mojego ulubionego projektanta nowego pokolenia mediolańskich twórców. Jego „romantyczne krawiectwo” operuje niedoskonałością: surowe szwy, zaburzone proporcje, tkaniny wyglądające jak noszone przez dekady. Magliano łagodzi formalność dress code’u, projektując z myślą o tych, którzy nigdy nie czuli się w nim w pełni komfortowo. Jego kolekcje prezentują nie modele, lecz znajomi i napotkane na ulicy osoby – co tylko wzmacnia wrażenie autentyczności i zakorzenienia w rzeczywistości.

Jest coś równie prawdziwego, wiarygodnego i kojącego w brytyjskości propagowanej przez Simona Hollowaya w Dunhill. Projektant sięga do archiwów marki, których początki są związane z odzieżą dla kierowców z czasów, gdy automobil był luksusem. W najnowszej kolekcji pojawiają się zamszowe płaszcze samochodowe w odcieniach karmelu, skórzane kurtki w kremowych odcieniach oraz rękawiczki do jazdy – dziś niemal zapomniane, a jednak zaskakująco aktualne i szykowne. Holloway udowadnia, że klasyczna elegancja może być współczesna, jeśli tylko zachowa równowagę między tradycją a funkcjonalnością.

Własna droga

Być może dziś nie chodzi już o wybór między minimalizmem a maksymalizmem. Chodzi o znalezienie własnej drogi – takiej, w której naprawdę czujesz się z sobą w zgodzie. Podobnie twierdzą autorzy raportu Lyst: moda dzisiaj nie polega już na pogoni za tym, co nowe, lecz raczej na świadomości tego, kim się jest – i na konsekwentnym trwaniu przy tym.

Ale nawet to nie jest regułą. Prawda jest taka, że w modzie nie ma nic stałego, dlatego nie ma nic złego w przeskakiwaniu między estetykami. Jednego dnia możesz potrzebować ciszy i redukcji, drugiego – nadmiaru i ekspresji. Być może to właśnie permanentne napięcie mody – między skrajnościami, między potrzebą znikania a pragnieniem bycia widzianym – jest jej najpełniejszym i najbardziej inspirującym uosobieniem.