2026 rokiem analogowym?

Moja koleżanka udostępniła ostatnio rolkę, w której damska ręka kartkowała gruby notatnik wyklejony m.in. zdjęciami, wycinkami z gazet, z odręcznymi notatkami. A podpis do tego krótkiego wideo brzmiał mniej więcej tak: „Nie pozwól, by Instagram był jedynym zbiorem twoich wspomnień”. Wzruszyło mnie to, bo jestem dzieckiem lat 90., miałam taki zeszyt w formacie A4, w twardej oprawie i tworzyłam w nim swój pierwszy magazyn (za każdym razem, kiedy o tym pomyślę boli mnie fakt, że nie wiem, co się z nim stało). I zwróciło moją uwagę, że takiego zalatującego nostalgią contentu w mediach społecznościowych jest znacznie więcej. Co więcej – w sieci aż huczy, że 2026 rok będzie rokiem analogowym. I nie chodzi tu o powrót do epoki sprzed internetu, bo to nierealne. Ale ten rok faktycznie może być rokiem bardziej świadomych decyzji, w których współczesna technologia nie ma ostatniego słowa. Bo nie musi.
 

Offline is the new luxury?

Z analiz przytaczanych przez „Financial Times” wynika, że szczyt popularności Facebooka, Instagrama czy TikToka przypadł na rok 2022, a w 2024 ludzie na świecie spędzali na tych platformach już o 10% mniej czasu niż dwa lata wcześniej. To może nie przewrót, ale wystarczająco wyraźny sygnał, że coś się przesuwa. Nie wylogujemy się z internetu, bo dla wielu z nas to narzędzie pracy, kontaktów i codziennych spraw, ale jednocześnie odczuwamy technologiczny przesyt – poczucie, że świat cyfrowy osiągnął masę krytyczną pod względem obecności w naszym życiu, a kolejne innowacje nie tyle cieszą, ile przytłaczają.

Internet przestał też ekscytować jak dawniej – zamiast spontaniczności i różnorodności oferuje dziś raczej monokulturę algorytmów i nadmiar treści o niskiej jakości, włączając w to mocno szkodliwy content generowany przez AI. Do tego dochodzi kryzys uwagi. Wszystko walczy o nasz czas i zainteresowanie, a my coraz częściej tęsknimy za tym, co nie próbuje nas kupić ani wciągnąć. A w tej tęsknocie wszystko, co analogowe, ma przewagę. I jest dziś luksusem nie dlatego, że jest drogie, ale przez to, co realnie nam daje.
 

Mniej ekranu, więcej papieru

Siłą napędową analogowego zwrotu jest więc nie tylko coraz większa potrzeba bycia offline, ale wspomniana już nostalgia i poszukiwanie autentyczności w „dawnych” nośnikach. Weźmy wspomniany notatnik. Rynek notesów, planerów i artykułów papierniczych odnotowuje znaczny wzrost zainteresowania, a firmy produkujące eleganckie papierowe kalendarze czy zeszyty (jak Moleskine czy Leuchtturm) raportują zwiększoną sprzedaż w segmencie młodych dorosłych, czyli osób między 18. a 35. rokiem życia. A to oznacza, że czujemy coraz większą potrzebę zapisywania swoich myśli czy w ogóle notowania czegokolwiek na papierze, a nie w telefonie. Poza tym eksperci od zdrowia psychicznego zdecydowanie polecają prowadzenie dziennika, który oczywiście nigdy nie zastąpi profesjonalnej psychoterapii, ale może pomóc w porządkowaniu emocji i myśli, obniżaniu napięcia, a także w zauważaniu schematów, które w biegu zwykle nam umykają.

Papier wraca do łask i widać to także w czytelnictwie. Paradoksalnie ten trend także przyspieszyły media społecznościowe: #booktok i #bookstagram zrobiły z czytania temat rozmów, poleceń i małych rytuałów. W ślad za tym rosną kluby czytelnicze – oddolne (zakładane przez znajomych), a także działające przy księgarniach i bibliotekach. Książka znów staje się pretekstem do spotkań offline. W wielu sondażach pokolenie Z deklaruje, że woli czytać na papierze niż na czytnikach: liczy się dotyk prawdziwej książki i to, że lektura nie dzieje się w tym samym urządzeniu, które służy do wszystkiego. I choć według badań „Scientific American” treści czytane na papierze łatwiej zapadają w pamięć niż te z ekranu – co tylko potwierdza intuicję, że analogowa lektura bardziej wciąga – swoje robi też popkultura. Dua Lipa ma własny klub książki i regularnie podsuwa tytuły, które potem żyją własnym życiem w sieci. Do tego rozmawia z autorami (m.in. z Olgą Tokarczuk), co tylko wzmacnia przekonanie, że czytanie książek i rozmawianie o nich jest totalnie cool.
 

Analogowy renesans

To jest sam mechanizm, który widać w innych analogowych powrotach, które dla wielu mogą być niezrozumiałe. Bo jak to możliwe, że przedstawiciele generacji Z sięgają po białe słuchawki z kablem, skoro na rynku są dostępne inne, lepszej jakości? Właśnie dlatego, że ten kabel przestał być wyłącznie technicznym detalem. Jak zauważa dziennikarz brytyjskiego „Vogue’a” Daniel Rodgers w rozmowie z „The Guardian”, przewodowe słuchawki stały się czymś więcej niż modowym akcentem i można było je dostrzec także wśród celebrytów, jak Lily-Rose Depp, Bella Hadid czy Paul Mescal. Jego zdaniem to prosty, analogowy sposób odcięcia się od bodźców i bycia w trybie „nie przeszkadzać” w realnym świecie. „Postęp technologiczny jest traktowany jako obowiązkowy, a retro gadżety dają możliwość wyłamania się” – dodaje Rodgers. Analogowe dodatki dają poczucie wyjątkowości i autentycznego stylu, pozwalają odciąć się od masowej cyfrowej uniformizacji.

Podobnie działa powrót muzyki na tradycyjnych nośnikach, przede wszystkim na winylu. To format, który wymusza inną relację z muzyką: wkładasz płytę, słuchasz albumu w całości, masz przedmiot, który istnieje poza subskrypcją i poza algorytmem. Widać to też w danych: w USA winyl odpowiadał w 2024 roku za niemal 3/4 przychodów z fizycznych formatów, a w Wielkiej Brytanii sprzedaż winyli sięgnęła 6,7 mln sztuk (najwięcej od trzech dekad). Poza tym zauważyłam pod koniec 2025 roku, że zmienia się nasze podejście do słuchania muzyki online. Spotify Wrapped zrobiło się tak powszechne, że zaczęło żyć jako mem – i właśnie dlatego część osób przestała je publikować. Trochę z przekory, trochę ze zmęczenia formatem, który wszyscy widzieli już tysiąc razy. A może też dlatego, że to, czego słuchamy, coraz częściej chcemy zostawić po prostu dla siebie.

Ten sam zwrot widać w fotografii. Wracają aparaty na kliszę i stare kompaktowe cyfrowe aparaty z lat 2000., bo robią zdjęcia mniej „idealne”, za to bardziej prawdziwe, którym często towarzyszy lekkie prześwietlenie, ziarnistość i przypadek. Według danych Camera & Imaging Products Association w pierwszej połowie 2025 na świecie wysłano około 1,05 mln aparatów z wbudowanym obiektywem (czyli kompaktów). A film też ma się na tyle dobrze, że Fujifilm ogłosił inwestycję 5 mld jenów w rozbudowę produkcji Instax, uruchamianą etapami od wiosny 2026. Od jakiegoś czasu coraz częściej słyszymy również o dumbphone’ach, czyli prostych aparatach z podstawowymi funkcjami (takimi jak połączenia i SMS-y), wybieranych po to, by ograniczyć czas spędzany na korzystaniu z aplikacji i scrollowaniu. Firma HMD mówi o 10% wzroście sprzedaży takich telefonów w 2024 roku, a Dumbwireless (sklep z dumbphone’ami) miał sprzedać ponad 70 tys. produktów w jednym miesiącu.
 

Must-have 2026? Bawełniana torba

Jednak najbardziej niepozornym i jednocześnie najpraktyczniejszym symbolem „analogowego 2026” może być… bawełniana torba. W sieci rozhulał się wiralowy trend „analog bag” (albo „anti-doomscrolling bag”), którego popularyzację przypisuje się Sierrze „Siece” Campbell na TikToku. Idea jest prosta: telefon zostaje „do rzeczy praktycznych” (takich jak mapy, płatności), a torba przejmuje rozrywkę – zwłaszcza w tych wszystkich momentach pomiędzy, kiedy najłatwiej bezwiednie odpalić scrollowanie. W środku lądują więc krzyżówki (czy inne sudoku), notes, książka, aparat Polaroid, akwarele, robótki ręczne – cokolwiek, co daje rękom i głowie zajęcie bez ekranu. To w gruncie rzeczy podmiana nawyku: zamiast „mam wolną minutę = telefon” robisz „mam wolną minutę = coś analogowego”. I to jest w tym najfajniejsze, bo to nie manifest przeciw technologii, tylko sposób, żeby używać jej bardziej z głową (i nie udawać, że sama siła woli zawsze wygra). W 2026 „must-have” nie musi więc być nowym gadżetem. Może być torbą, która przypomina, że nie wszystko musi przechodzić przez ekran – i że prywatne przyjemności wcale nie potrzebują publiczności.