Obywatelka K.L. powraca na scenę Męskiego Grania. Rozmowa z Kasią Lins

Projekt „Obywatelka K.L.” to reinterpretacje utworów Grzegorza Ciechowskiego. Dlaczego go wybrałaś?

A może to on wybrał mnie? Tego wciąż nie wiem. Wydaje mi się, że chodzi o pewien rodzaj chemii między artystami, coś, co niektórzy nazwaliby metafizyką. Z twórczością Grzegorza Ciechowskiego jestem związana od wielu lat. Najbardziej cenię go jako autora tekstów, poetę, ale także jako artystę, który potrafił świadomie kreować własny świat, tożsamość i wizerunek. 

Myśl o zaśpiewaniu jego piosenek dojrzewała we mnie bardzo długo. Rosła powoli, niemal niezauważalnie, aż w końcu znalazła ujście w postaci całej płyty. Dopiero kiedy album był gotowy, zrozumiałam, że właściwie nie mogło wydarzyć się inaczej. Nie chcę mówić o przeznaczeniu, bo taki sposób myślenia nie jest mi bliski. Była to raczej wewnętrzna potrzeba, która z czasem urosła do tego stopnia, że w końcu musiała znaleźć swoje spełnienie. 

Być może przez lata nawet nie zdawałam sobie sprawy, jak bardzo bliski jest mi ten artysta, jak silnie jego twórczość mnie kształtuje i formuje. Dlatego dziś myślę, że to było po prostu nieuniknione.

To ciekawe, że kobieta sięga po to, co męskie.

Wydaje mi się, że „Obywatelka K.L.” i cały mój projekt stały się odpowiedzią na to, czym naprawdę jest Męskie Granie. To festiwal, który pokazuje płynność i trangresję pomiędzy płciami. Najciekawsze jest odkrywanie, że męskość wcale nie musi odpowiadać stereotypowym wyobrażeniom. Tego doświadczenia nie da się łatwo zamknąć w sztywnych definicjach ani wyznaczyć mu jednoznacznych granic.

Co Twoje pokolenie myśli o Męskim Graniu? Zanim ten projekt się pojawił, wszyscy w Polsce woleliśmy słuchać raczej zagranicznych artystów.

No właśnie. Męskie Granie to właściwie jedyny festiwal, który tak konsekwentnie postawił sobie za cel promowanie polskiej muzyki – i sprawił, że ludzie naprawdę chcą jej słuchać. Co więcej, uczynił słuchanie polskich artystów czymś modnym.

Dla mojego pokolenia ma to szczególne znaczenie, bo kiedy dorastaliśmy, polska muzyka praktycznie nam nie towarzyszyła. Słuchaliśmy przede wszystkim zachodnich zespołów – britpopowych i amerykańskich. Rodzima scena wydawała się nie istnieć, a jeśli już się do niej wracało, to raczej we wspomnieniach o latach osiemdziesiątych. Brakowało współczesnych polskich wykonawców, z którymi moglibyśmy się utożsamiać.

Męskie Granie to zmieniło. Sprawiło, że słuchanie polskiej muzyki stało się czymś naturalnym i oczywistym. I właściwie tak jest do dziś.

Jak to się stało, że postanowiłaś zostać artystką?

Nie było jednego momentu na osi czasu, w którym uświadomiłam sobie, że chcę zajmować się muzyką. Od siódmego roku życia chodziłam do szkół muzycznych i ukończyłam wszystkie ich stopnie, więc muzyka była ze mną właściwie od zawsze. Nigdy nie przeżyłam jakiejś inicjacji, ale też ani przez chwilę nie myślałam o tym, żeby obrać inną drogę. To wszystko działo się bardzo naturalnie.

W szkole podstawowej był fortepian, w gimnazjum i liceum – również. Jestem zawodowym muzykiem. Później studiowałam wokalistykę jazzową na Akademii Muzycznej w Gdańsku, ale fortepian nadal był ważną częścią mojej edukacji i do dziś pozostaje moim podstawowym instrumentem. To właśnie dzięki niemu mogę tworzyć piosenki i być songwriterką.

Dlaczego użyłaś anglojęzycznej formy?

Bo w języku polskim właściwie nie ma dobrego odpowiednika słowa „songwriting”. Dla mnie oznacza ono głęboko autorskie podejście do tworzenia muzyki. Chodzi o sytuację, w której cały fundament utworu powstaje w głowie jednej osoby – to ona układa harmonię, tworzy melodię, pisze tekst i często sama sobie akompaniuje. Innymi słowy, cały szkielet piosenki jest dziełem jednego autora.

W głowie najpierw słyszysz słowa czy melodię?

Zawsze muzykę, zawsze melodię. Dopiero potem tekst.

Czyli słyszysz akordy?

Tak. Siadam do fortepianu, gram i szukam właściwych dźwięków. Nie jest tak, że słyszę gotową muzykę, jak – podobno – słyszeli ją Beethoven czy Mozart, którzy mieli ją po prostu zapisywać. Ja raczej dochodzę do niej metodą prób i poszukiwań. Kiedy w końcu znajduję to, czego szukam, zaczynam pisać tekst. Zwykle właśnie tak wygląda mój proces twórczy.

Oczywiście zdarzają się wyjątki. Czasem najpierw powstaje tekst i dopiero później dochodzę do wniosku, że potrzebuje odpowiedniej melodii. To jednak rzadkość. Najczęściej podążam klasyczną ścieżką: najpierw harmonia, potem melodia, następnie tekst, a na końcu aranż.

A teksty? Co cię inspiruje?

To są wyimki rzeczywistości – nagłe myśli, przebłyski wspomnień, ślady ważnych chwil. Żeby pisać, trzeba być czułym na to, co dzieje się wokół. Trzeba uważnie obserwować świat i ludzi, pielęgnować w sobie ciekawość. Wydaje mi się, że to właśnie ona jest najważniejsza. Umiejętność przełożenia tych obserwacji na język sztuki jest już kolejnym wyzwaniem, ale bez tej pierwotnej ciekawości nic nie może się wydarzyć. Mam poczucie, że właśnie jej we mnie nie brakuje.

Powiedziałaś o osobie songwriterka, a o Ciechowskim poeta. Dlaczego?

Ciekawe spostrzeżenie. Przede wszystkim sama nie nazwałabym siebie w ten sposób. Jezu, byłoby to dla mnie strasznie krępujące

Ale wychodzisz na scenę przed tysiącem ludzi, potem dwoma tysiącami, potem przed całym stadionem. To nie jest krępujące?

Nie, to jest dla mnie absolutnie naturalne. Natomiast nazywanie samej siebie poetką, definiowanie się w ten sposób czy opisywanie własnej twórczości jest dla mnie krępujące. Wydaje mi się, że takie oceny powinny należeć do publiczności.

Żyjemy w epoce autokreacji.

Autokreacja to jedno z moich ulubionych zajęć związanych z muzyką, bo właśnie wtedy tworzę swoją sceniczną postać. Nie oznacza to jednak, że muszę o tym opowiadać czy nazywać ten proces. Nie zajmuję się pisaniem recenzji samej sobie – to pozostawiam słuchaczom

Wróćmy jeszcze do Ciechowskiego. To bardzo dojrzałe i bardzo trudne teksty.

One są po prostu piękne. Robią coś z trzewiami, budują napięcie, uruchamiają pozawerbalne emocje, które intuicyjnie z nich odczytujemy. Powstały w latach osiemdziesiątych, ale ja przeżywam je dzisiaj. Mam poczucie, że te historie są uniwersalne – opowiadają o miłości, relacjach, napięciu, silnym erotyzmie. To nie są tematy zamknięte w tamtej epoce. Korzystam z tego i staram się wydobyć oraz zaakcentować te stany emocjonalne, które są mi najbliższe, a następnie przełożyć je na język brzmieniowy czytelny dla współczesnego słuchacza.

To była ubiegłoroczna trasa. Co zaśpiewasz na tegorocznym Męskim Graniu?

Wystąpię z zespołem Janka Młynarskiego Warszawskie Combo Taneczne.

Co będziesz śpiewać?

Jeszcze zobaczymy. To będzie spontaniczna decyzja.

Po ubiegłorocznym doświadczeniu, które zaowocowało serią koncertów oczekiwania wobec twojego występu na Męskim Graniu są wysoko zawieszone.

Nie mogę o tym myśleć. Gdybym skupiała się na oczekiwaniach, pewnie nigdy nie odważyłabym się nagrać płyty „Obywatelka K.L.”. Gdybyś był pisarzem, czy paraliżowałaby cię świadomość, że ktoś wcześniej napisał „Czarodziejską górę”? Nie ma sensu myśleć w ten sposób.

Robimy to, co jest dla nas oczywiste i naturalne, bo mamy silną potrzebę tworzenia. Sama potrzeba oczywiście nie jest miarą jakości, ale ciągłe porównywanie się z innymi do niczego nie prowadzi. Ważniejsze jest, żeby mieć głęboką świadomość własnych możliwości. To także kwestia intuicji – albo się ją ma, albo nie. Jeśli ją masz, podpowiada ci, ile warte jest to, co robisz. I tyle. To naprawdę bardzo proste.