Czujesz się przegrywem, bo nic nie osiągnąłeś w 2025? Przestań porównywać się z innymi

W czasie jednego z moich największych kryzysów psychicznych zwierzyłam się kumplowi, że mam nawrót depresji, niemoc twórczą i mobbing w pracy. Był zszokowany. „Przecież na Instagramie twoje życie to pasmo sukcesów!” – usłyszałam, choć żadna ze mnie influencerka. Nie sprzedawałam sukcesu. Wydawało mi się, że wszystko, co wrzucałam do sieci, to pojedyncze smugi światła ginącego w gąszczu mroku. Dla kogoś z zewnątrz ułożyły się jednak w spójną narrację o powodzeniu i stabilności, nijak nie oddając tego, co działo się naprawdę.

Ale jak miałoby być inaczej, skoro logika social mediów, której – nie oszukujmy się – ulegamy wszyscy – opiera się w pierwszej kolejności selektywnej estetyzacji albo wręcz reżyserowaniu głównie pozytywnych doświadczeń? Pokazujemy efekt, nie proces. Metę, nie zadyszkę. Moment triumfu, a nie miesiące zwątpienia, terapii, zwolnień lekarskich i rozmów, które kosztowały nas więcej niż publiczne oklaski i uściski dłoni.

Mój kolega uległ iluzji, którą sama podświadomie stworzyłam, a tu i teraz, w okołonoworocznym zalewie cudzej nadproduktywności jestem na dobrej drodze, by sama ulec magii smarfonowego ekranu.
 

Menadżerowie świata

Okazuje się, że większość ludzi publikujących w internecie to synowie i córki koleżanki twojej starej. 12 miesięcy wystarczyło im do tego, by zorganizować huczne wesele, zrobić bice na siłowni, napisać książkę, kupić mieszkanie, przebiec maraton i wziąć udział w dziesiątkach charytatywnych akcji, zdobywając liczne nagrody. Zapewne w tym wyliczeniu coś pominęłam, a i tak już czuję znajome napięcie, które może się skończyć prostym wyrokiem: „jestem przegrywem”. Znasz to? Też zastanawiasz się, co właściwie zrobiłeś przez ten rok poza przeżyciem?

Zanim odpowiesz, że nic, wyjdź z Instagrama i LinkedIna (naprawdę tu spędzasz czas po godzinach?) i przyjmij gratulacje, że dotrwałeś do końca 2025 roku. Podziękuj sobie za to i… urealnij sytuację. Mi w takich chwilach pomaga prosty mechanizm, który wyniosłam z terapii grupowej. Niestety ta lekcja jest wybitnie nieinstagramowa.

Chodzi o skalę potencji, której bieguny wyznaczają impotencja i omnipotencja. Na jednym końcu jest przekonanie, że nie mam żadnego wpływu, że wszystko mi się przydarza, że mogę tylko biernie znosić konsekwencje chodzących po mnie przypadków. Na drugim – mieści się złudzenie wszechmocy, która zakłada, że jeśli tylko się postaram, zaplanuję, dobrze poukładam cele i wcześnie wstanę, wypijając na śniadanie koktajl ze spiruliną i szpinakiem, to skontroluję rzeczywistość i wpłynę na każdy efekt swojego życia. Oba te miejsca są fikcją. I oba są psychicznie destrukcyjne.
 

Potencjalnie dobry rok. Zawsze

Social media karmią nas jednak omnipotencją: możesz wszystko, jeśli tylko wystarczająco się sprężysz. Jeśli nie wyszło to znaczy, że się nie postarałeś i przegrałeś. Terapia uczy czegoś odwrotnego: większość z nas funkcjonuje gdzieś pomiędzy, z realnym, ale ograniczonym wpływem. Są rzeczy, które możemy zmienić i takie, na które nie mamy żadnej kontroli, choć bardzo byśmy chcieli. To te momenty, w których przestajemy być produktywni, a więc i atrakcyjni dla systemu (technofeudalnego kapitalizmu), w którym żyjemy. Dlaczego? Bo nie konsumujemy i nie wytwarzamy dóbr, nie dodajemy treści w socialach albo ich nie oglądamy.

Psycholożka Marta Niedźwiecka powiedziała mi kiedyś, że w takim układzie prawdziwie rewolucyjny okazuje się smutek, którego przeżywanie wydaje nie na miejscu, a na pewno nie znajdzie się na wielkiej socialmediowej tablicy wyników, bo i czym tu się pochwalić? Płaczem w poduszkę? Dlatego właśnie urealnienie swojej potencji, przeżywanie całego wachlarza emocji, także tych trudnych, jest wyzwalające. Zdejmuje fałszywą winę, ale też odbiera wygodne alibi. Nie jesteś ani bezradną ofiarą losu, ani menedżerem wszechświata.

To dlatego rok, który z zewnątrz wygląda na „stracony”, bywa w rzeczywistości rokiem odzyskiwania swojej sprawczości. Uczenia się, gdzie kończy się cudza odpowiedzialność, a zaczyna moja. Gdzie mogę powiedzieć „nie”. Gdzie mogę poprosić o pomoc. Gdzie muszę przestać udawać, że dam radę sam. Nie musisz mi jednak wierzyć na słowo. Może przekona cię Ania Cyklińska, psychoterapeutka z poradni i Fundacji „Można Zwariować”, która mówi jasno, że za bardzo i stereotypowo „w podsumowaniach roku skupiamy się na zrealizowanych celach i sukcesach”.

– Jednak nie każdy rok musi być obfity w nowe osiągnięcia – czasami droga do nich prowadząca może trwać dłużej niż rok lub nie zazębiać się ze zmianą kalendarza z grudnia na styczeń. Jeśli już chcemy poddać mijający rok refleksji warto skupić się na tym, czego się w trakcie niego nauczyliśmy – jakie lekcje nam przyniósł, jakie umiejętności rozwinęliśmy, a jakie zasoby widzimy jako potencjał na kolejny rok – podkreśla specjalistka i dodaje:

– Zachęcam aby podejść do takiego zadania z łagodnością i wyrozumiałością. Surowość może wydawać się motywująca, jednak z badań nad emocjami wiemy, że zawstydzanie (również siebie samego) prowadzi do izolacji i nie buduje motywacji wewnętrznej. Zaakceptowanie swoich porażek i słabych stron jest natomiast niezbędnym elementem zmiany i sprzyja w stawianiu nowych celów.

Dołączam się do tej sugestii, nie pozdrawiam twojego wewnętrznego krytyka ani oceniających rodziców, którzy zawsze pytali, jakie oceny dostali inni. Chcesz być jak oni? No właśnie. Skończ z porównaniami. Podziękujesz sobie za 12 miesięcy.