Dojrzewanie 2.0. Trzydziestka to nowa osiemnastka

Jeśli w wieku 30 lat nie czujesz się jak osoba dorosła, to wszystko z tobą w porządku. Od teraz możesz powoływać się na badania Uniwersytetu Cambridge. A tak zupełnie na poważnie, zanim do nich przejdziemy, musimy rozróżnić od siebie dwa pojęcia – dorosłość i dojrzałość.
 

Dojrzałość – nie mylić z dorosłością

Choć te dwa terminy są używane w języku potocznym zamiennie. Nawet w słownikach języka polskiego zdarzają się definicje łączące jeden z drugim, które można by (i próbuje się) podważać. Eksperci od dawna mówią o zasadniczych różnicach między nimi. Bo przecież można być dorosłym, ale jeszcze niedojrzałym – a zdarza się nawet, że odwrotnie.

Dorosłość odnosi się dzisiaj przede wszystkim do aspektów prawnych i społecznych. Umowną datą wejścia w dorosłość w Polsce jest dzień „osiemnastki”, kiedy osiągamy pełnoletniość. To coś w rodzaju granicy prawnej, kategorii administracyjnej i „metki” nadanej przez państwo. Osiągamy określony wiek, dzięki któremu nabywamy prawa (np. wyborcze) i możemy decydować o sobie oraz podejmować decyzje samodzielnie.

Z kolei człowiek dojrzały – zgodnie ze Słownikiem języka polskiego PWN – jest „rozwinięty pod względem biologicznym i ukształtowany pod względem umysłowym i emocjonalnym”. Nie ma jednego momentu, w którym stajesz się dojrzały, ani dnia, w którym budzisz się z myślą: „Tak, oto nastała moja kompletna, stabilna wersja”. Dojrzałość, w przeciwieństwie do dorosłości, jest więc procesem niemierzalnym i nieprzewidywalnym, a jego tempo jest indywidualną kwestią każdego człowieka. Najnowsze badania Uniwersytetu Cambridge dowodzą, że mózg dojrzewa wolniej, niż dotąd myśleliśmy.
 

Dojrzewamy nawet 32 lata

Naukowcy z MRC Cognition and Brain Sciences Unit (MRC CBU), centrum badawczego Uniwersytetu Camridge, przeanalizowali 3802 skany MRI ludzkich mózgów – od wieku niemowlęcego do później starości. Na podstawie otrzymanych obrazów i danych doszli do wniosku, że rozwój neurologiczny człowieka przebiega w sposób znacznie bardziej złożony, niż dotąd zakładano. Według nich mózg człowieka osiąga szczyt swojej sprawności i wkracza w dorosłość dopiero w wieku około 32 lat.

Neurobiolodzy Cambridge zidentyfikowali pięć okresów w rozwoju ludzkiego mózgu. To perspektywa, która może nieco zmienić sposób, w jaki myśleliśmy dotąd o dorastaniu i dojrzewaniu:

• dzieciństwo – od narodzin do 9. roku życia,
• dojrzewanie – od 9. do 32. roku życia,
• dorosłość – od 32. do 66. roku życia,
• wczesne starzenie się – od 66. do 83. roku życia,
• późne starzenie się – od 83. roku życia do śmierci.

Z wniosków neurobiologów wynika, że dorosłość jest najdłuższą fazą życia mózgu, która może trwać nawet ponad trzy dekady. „Epoka ta charakteryzuje się wydajnością połączeń zarówno w obrębie określonych obszarów, jak i szybką komunikacją w całym mózgu, co wiąże się z poprawą sprawności poznawczej” – czytamy w opracowaniu. To znaczy, że mózg aktywnie reorganizuje swoją strukturę, co wpływa m.in. na obszary myślenia czy regulowania emocji.

– Opierając się wyłącznie na architekturze neuronowej, odkryliśmy też, że zmiany w strukturze mózgu typowe dla okresu dojrzewania kończą się około trzydziestki – dodaje dr Mousley. Zaznacza, że choć ma wyraźny początek, to jego koniec jest znacznie trudniejszy do określenia z punktu naukowego.
 

Wnioski

Badanie pokazuje, że faktyczne dojrzewanie następuje znacznie później niż w tradycyjnym ujęciu dorosłości, umieszczanym w przedziale wiekowym 18–25 lat. Innymi słowy: dwadzieścia parę lat to wciąż naturalny okres kształtowania, a nie zawsze czas na dorosłość i dojrzałość w pełnym rozumieniu, do jakiego jesteśmy przyzwyczajeni. W czym może pomóc rozpoznanie i wyróżnienie etapów rozwoju mózgu?

– Wiele schorzeń neurorozwojowych, psychicznych i neurologicznych jest powiązanych ze sposobem, w jaki zbudowany jest mózg. W rzeczywistości różnice w strukturze mózgu przewidują trudności z koncentracją, językiem, pamięcią i wieloma innymi zachowaniami – podsumowuje.