300 złotych za kurtkę z second-handu, czyli problem z modą z drugiej ręki w Polsce

Ciężko nie zauważyć – przynajmniej każdemu urodzonemu na przełomie lat 90. i 2000. – że w ostatnich latach bardzo pozmieniało się to, gdzie i jak pozyskujemy nowe części garderoby. Raptem kilka lat temu kupowanie w kultowych „lumpach” było obciachem, dzisiaj to już wręcz obowiązek dla każdego, komu choć trochę zależy na podążaniu za aktualnymi modowymi trendami. Nie może nas zatem dziwić, że wraz z rosnącym popytem na ubrania używane rośnie także liczba sposobów, na których co podstępniejsi sprzedawcy będą starali się więcej zarobić.

Gentryfikacja lumpeksów – jak vintage znowu stał się cool?

W 2016 roku szerokim echem po mediach odbiła się informacja o kolejce, w której od rana stali klienci stołecznego Warsaw Sneaker Store w oczekiwaniu na drop nowych butów Yeezy od dyktującego wtedy młodzieży modowe trendy Kanyego Westa. Rodzący się w tamtym okresie powoli i w niemałych bólach streetwear miał zupełnie inny charakter niż to, z czym mamy do czynienia obecnie. Początkowymi etapami rozwoju tego stylu kierowały wielkie logotypy, słynne nazwiska, krzykliwe kolory i wysokie ceny, które jednak z czasem miały ustąpić miejsca czemuś całkowicie odwrotnemu.

Jeszcze 10 lat temu, w świecie zdominowanym przez marki takie jak Thrasher, Supreme czy Anti Social Social Club – oferujące poczucie wyjątkowości przez drogie, rozpoznawalne ubrania – nie było miejsca na wyblakłe dżinsy, oversize’owe swetry czy proste, materiałowe kurtki. Wkrótce jednak miało się to zmienić. Powiedzenie, że historia lubi się powtarzać, odnosi się bowiem do mody równie trafnie jak do wydarzeń politycznych.

Spojrzenie na to, czym jest streetwear, zaczęło ewoluować w okolicach 2020 roku, kiedy to na skutek pandemii subtelny minimalizm zaczął triumfować nad agresywnymi i często prymitywnymi designami. Skoro w zamknięciu nie było się przed kim pokazać, powróciliśmy do ubierania się wygodnie, a sumy rzędu kilku tysięcy złotych za bluzę lub buty ponownie wzbudzały w nas co najwyżej politowanie. Ludzie zaczęli spoglądać z fascynacją na modę lat 90. i to właśnie w tę stronę wyruszył streetwear, pokazując w końcu, że stare wcale nie znaczy brzydkie. Od tego momentu praktycznie do dzisiaj przeżywamy prawdziwy renesans stylu, który bardzo dobrze pamiętają nasi rodzice czy starsze rodzeństwo i który opierał się na szerokich spodniach, prostych T-shirtach, oversize’owych swetrach, bluzach bez kaptura oraz butach, jak Adidas Samba czy New Balance 530.

Tutaj właśnie na scenę wkraczają miejsca, w których podobne przedmioty najłatwiej można dostać. Poza starszymi krewnymi odstępującymi nam swoje stare ubrania w geście dobrej woli zaczęliśmy szukać innych źródeł odzieży vintage, czyli przeciwieństwa szybkiej mody, czegoś ponadczasowego, a jednocześnie utożsamianego z minioną epoką. Właśnie dlatego z czasem coraz to większą popularnością zaczęły cieszyć się sklepy z odzieżą z drugiej ręki, zatem miejsca wręcz idealne do znalezienia przedmiotów starszych, tanich, a przede wszystkim wyjątkowych.

Zaczarowany świat resellu

Prędko narastająca popularność stylowej, używanej odzieży naturalnie musiała spowodować wzrost cen w wielu second-handach największych miast Polski. Paradoksalnie jednak sam ten fakt jednak nie jest przyczyną obecnej sytuacji na rynku. Największej winy należy dopatrywać się w bardzo popularnym od jakiegoś czasu mechanizmie resellu, czyli odsprzedawania posiadanych, a zarazem wyjątkowych przedmiotów w internecie.

Powiecie pewnie, że nic w tym złego, i jest to prawda pod warunkiem, że wystawiane na stronach typu Vinted używane ubrania nie są wyceniane wielokrotnie drożej niż przy pierwotnym zakupie. Dla wyjątkowo przedsiębiorczej osoby nie jest trudny do wyobrażenia scenariusz, w którym znajduje w lokalnym second-handzie ładną i unikatową koszulkę za 10 zł, a pół godziny później wystawia ją w internecie za pięć razy więcej. Niestety, to już już standard na podobnych platformach. Po wpisaniu w wyszukiwarce na Vinted frazy „vintage”, wyświetlane ceny oscylują w granicach od 20 do ponad 300 złotych (a w niektórych przypadkach nawet więcej) w zależności od rodzaju przedmiotu (skórzana kurtka zawsze wyprzedzi T-shirt). Niemal w każdym wypadku jest to cena znacznie wyższa od takiej, z którą normalnie utożsamialibyśmy modę z drugiego obiegu.

Nie powinien zatem dziwić widok coraz popularniejszy w polskich miastach kolejek złożonych głównie z młodzieży, ustawiających się wczesnym rankiem przed miejscowymi „lumpeksami”, co bardzo wielu niezorientowanych w trendach może przyprawić o zdziwienie. Zbyt często niestety przedmioty kupione po takim koczowaniu nie trafią do szafy, a na internetową aukcję, przynosząc w skali miesiąca niemałe zyski. W ramach ciekawostki warto nadmienić, że podobna praktyka, lecz związana z biletami na wydarzenia publiczne jest w świetle polskiego prawa nielegalna, o czym stanowi art. 133. Kodeksu wykroczeń.

Czy więc rozwiązaniem na zbyt drogie kurtki skórzane jest delegalizacja Vinted i spisywanie przez policję ludzi stojących w kolejce do second-handu? Oczywiście, że nie. Jest popyt, więc jest i podaż, a jak ktoś bardzo chce, to i tak będzie w stanie znaleźć wyjątkowe ubrania w korzystnej cenie. Problemem jest tu właśnie wygoda, która sprawia, że jesteśmy w stanie zapłacić za starą, używaną koszulkę tyle, co za nowość z sieciówki tylko dlatego, że sami nie musieliśmy poświęcać wielu godzin na przeszukiwanie koszy z ubraniami. Zarówno w internecie, jak i w popularnych ostatnio, stylizowanych vintage stores w naszych miastach nie płacimy już tylko za sam przedmiot, ale raczej za całą jego otoczkę – od czasu wymaganego na jego znalezienie aż po skalę popularności trendu, w jaki obecnie się wpisuje.

Tsunami ze wschodu

Myślenie oparte na wygodzie bywa jednak zgubne szczególnie w dobie absurdalnie tanich i fatalnych jakościowo produktów z Chin, które wręcz zalały polski rynek internetowej mody wtórnej. Od unikatowych koszulek piłkarskich aż po designerskie buty i płaszcze – podrabiane jest wszystko, co tylko cieszy się choć minimalną popularnością. W teorii taka sytuacja powinna obniżyć ceny trendujących ubrań, gdyż osoby niekoniecznie interesujące się autentycznością swojej odzieży po prostu sięgną po tańsze zamienniki z dalekiej Azji. Rzeczywistość jest jednak brutalna, ponieważ coraz częściej właśnie podróbki są wystawiane na sprzedaż przez część nieuczciwych użytkowników.

Wynika to najpewniej z faktu, iż nierzadko przestajemy odczuwać potrzebę, by dany przedmiot naprawdę był vintage tak długo, jak sprawia jedynie takie wrażenie. Tym samym wpadamy w pułapkę, której długofalowym skutkiem będzie jednoczesny wzrost cen oraz spadek jakości ubrań, które w ten lub inny sposób korespondują z estetyką lat 80., 90. czy Y2K. Moda na sięganie do tych epok wciąż trwa, ale wiele takich ubrań jest trudno dostępnych dla przeciętnego klienta. Z powodów logistycznych trafiają one najpierw na aukcje, gdzie są sprzedawane po znacznie zawyżonych cenach

Dziurę na rynku zasypują zazwyczaj korzystniejsze cenowo niż jakościowo chińskie podróbki, które zaburzają całkowicie pierwotny sens całego stylu. Czy w najbliższym czasie czeka nas zwrot na rynku mody z drugiej ręki w Polsce? Ciężko tu o optymizm, rada na dzisiaj jest taka: trzymajcie się blisko swoich ulubionych „lumpeksów” i zawsze targujcie się na Vinted.