Sir David Attenborough kończy 100 lat! Słynny biolog zmienił telewizję przyrodniczą

Dla jednych jest głosem dzieciństwa, dla innych – sumieniem współczesnego świata. Sir David Attenborough to brytyjski przyrodnik, dokumentalista i popularyzator nauki, który od ponad siedmiu dekad opowiada o Ziemi w sposób, jakiego wcześniej nie znaliśmy. 

Zaczynał w czasach czarno-białej telewizji, współtworzył ją, a potem przesuwał granice tego, co da się pokazać na ekranie – od pierwszych ujęć dzikich zwierząt w ich naturalnym środowisku po spektakularne serie w jakości HD i 4K. Jego programy, na czele z kultowymi cyklami tworzonymi dla BBC, nie tylko zachwycają wizualnie, lecz także budują świadomość ekologiczną milionów ludzi na całym świecie. To narrator, który potrafi mówić o naturze z czułością, a do tego z niepokojącą szczerością – przypominając, że los planety w dużej mierze zależy od nas. O słynnym stulatku rozmawiamy z Mikiem Davisem, producentem filmu „David Attenborough: początek wielkiej przygody”.

David Attenborough ukształtował sposób, w jaki kolejne pokolenia postrzegają świat. Co sprawia, że jego sposób opowiadania jest tak ponadczasowy?Mike Davis: Rzeczą, która czyni Davida Attenborough wyjątkowym, jest jego autentyczność. W jego narracji nie ma sztuczności, nie ma miejsca na show. Jego celem jest dotarcie do widza, pomoc w dostrzeżeniu i rozumieniu rzeczy. Taki rodzaj autentyczności buduje zaufanie – i to zaufanie, które wciąż rezonuje z kolejnymi pokoleniami widzów.

W latach 70. podjęcie się takiego projektu jak „Życie na Ziemi” musiało wiązać się z ogromnym ryzykiem. Jak twoim zdaniem wyglądałyby dziś produkcje przyrodnicze, gdyby wówczas nie podjęto tego ryzyka?
Cóż, ciężko to ocenić. Mieliśmy przed „Życiem na Ziemi” inne produkcje przyrodnicze. Mieliśmy świetnych prezenterów, świetne postacie. Nieprawdą byłoby powiedzenie, że ten jeden program dał początek całemu gatunkowi. On zrobił coś innego – ustanowił poprzeczkę. I to niezwykle wysoko.

„Życie na Ziemi” ustanowiło nowy standard pod względem ambicji i sposobu realizacji produkcji przyrodniczych. Jego pokłosie możemy obserwować do dziś. Wciąż można na nie wskazać i bezpośrednio powiązać je z elementami najnowszych produkcji, np. „Planety Ziemia III”.

Pomysł, żeby opowiedzieć historię życia na Ziemi w 13 odcinkach był naprawdę śmiały! 
Tak (śmiech). Gdy jeden z producentów usłyszał, że serial ma się zaczynać od najprostszych form życia, niedowierzał. „Jak zamierzacie przykuć uwagę widza, jeśli zaczynacie od zielonej mazi?” – pytał. Ale Davidowi zależało na opowiedzeniu wszystkiego w ten sposób. I ostatecznie się to opłaciło.

Jak ważny w opowiadaniu historii jest głos – zwłaszcza głos kogoś takiego jak Attenborough?
Jest kluczowy. Głos taki jak Attenborough dodaje nie tylko wiarygodności, lecz także ciepła. Pomaga przełożyć złożone idee na coś przystępnego i wciągającego. Patrząc szerzej – wybitne osobowości, niezależnie od tego, czy jest to Attenborough, czy inni narratorzy, odgrywają fundamentalną rolę w budowaniu więzi z odbiorcami.

A jaka jest najważniejsza lekcja płynąca z dorobku Attenborough?
Taka, że jeśli opowiadasz historię jasno, uczciwie i z realnym celem, to odnajdzie ona swoich odbiorców. Jest to dziś tak samo prawdziwe jak kiedykolwiek wcześniej. 

Czego życzyłbyś Davidowi z okazji jego zbliżających się setnych urodzin?
Wiem, że David cały czas pracuje nad kolejnymi produkcjami i mam nadzieję, że będzie miał jeszcze wiele czasu, żeby je realizować. Bez wątpienia pracowałby bez końca, gdyby tylko miał taką możliwość. Życzę mu przede wszystkim dobrego zdrowia i tego, by jak najdłużej mógł tworzyć programy, do których czuje tak ogromną pasję. Mam też nadzieję, że nadal będzie zachwycał widzów, bo ewidentnie sprawia mu to ogromną radość.

Z okazji setnych urodzin mistrza stacja BBC Earth przygotowała specjalny program. W weekend, od 8 do 10 maja, zostanie pokazany wybór produkcji z udziałem słynnego biologa, a kolejne programy będzie można oglądać przez cały maj. W ramówce BBC Earth nie zabraknie nowości. Premierowo stacja wyemituje dwa filmy: „Londyn Davida Attenborough” oraz „David Attenborough: początek wielkiej przygody”.

W Polsce jego trzy książki: Życie ptaków, Życie na ziemi i Na ścieżkach życia wydało wydawnictwo PWN.