Jak film, który nikogo nie interesuje, stał się najbardziej kasowy na świecie

Co potrzeba, by film stał się kultowym klasykiem? Na pewno dialogi, które zapadają w pamięć (patrz:  „Pulp Fiction”). Bohaterowie i bohaterki, za którymi idziemy jak w ogień (patrz: „Gwiezdne wojny”). Ważna jest fabularna głębia, zarówno angażująca, jak i nietuzinkowa (patrz: „Big Lebowski”). W dzisiejszej kulturze status kultowego cementuje też remiksowanie i tworzenie memów na bazie scen czy aktorów (Adam Sandler w „Nieoszlifowanych diamentach”, Ryan Gosling w „Barbie”, Arnold Schwarzenegger w „Terminatorze”).

Czy sukces kasowy jest wymagany? Na pewno się przydaje. Sam zaś mogę wymienić na pęczki tytułów („Fight Club”, „Śmiertelne zauroczenie”, „The Rocky Horror Picture Show”), które poległy w box office, ale z czasem dorobiły się korony z napisem „cult classic”.
 

Twórca samych hitów

Na pewno kasę zarobiły kolejne części „Avatara” Jamesa Camerona. Zresztą reżyser stoi na progu bezprecedensowego rekordu box office. Ma już na koncie trzy filmy, które przekroczyły miliard dolarów przychodów (do dwóch pierwszych należy doliczyć „Titanica”), oraz czwarty, „Avatar: Ogień i popiół” z 2025 roku, zbliżający się do tego pułapu.

Jednak to opowieść o zatonięciu najsłynniejszego transatlantyku bardziej można zaliczyć do kultowej (scena na dziobie statku z Leo i Kate? Hello!) niż kolejne przygody wielgachnych niebieskich kosmitów, których planetę chcą eksploatować Ziemianie i Ziemianki. Dlaczego? Franczyzie brak cytatów powtarzanych po wielokroć przez fanów i fanki. Na Halloween żaden rodzic nie przebiera też dziecka za półnagiego stwora z obcej planety. W remiksowaniu również posucha. Nie ma łagodnego wyśmiewania, tylko dość brutalne wytykanie krindżu (jak w pamiętny skeczu SNL-a z Goslingiem w roli głównej).

„Avatar” nigdy nie przesiąkł do popkultury na tyle, by stać się jej naturalnym elementem – nie krąży w obiegu jak inne obrazy SF. Zamiast tego funkcjonuje głównie jako olśniewający technologiczny pokaz siły: film, który ogląda się z rozdziawioną szczęką, a po wyjściu z kina, szybko się o nim zapomina. To też prężenie muskułów przez samego Camerona. Reżyser kręci, bo chce, bo może i dostaje na to baksy.
 

Co mówią znawcy?

Jednocześnie ekonomiści, ekonomistki kina przekonują, że James Cameron w 2009 roku, czyli wraz z premierą „Avatara”, odkrył niezwykłą formułę. Stworzył widowisko tak uniwersalne, że działa równie skutecznie niezależnie od języka, kultury czy szerokości geograficznej (wiadomo: szowinizm, rasizm i efekty specjalne wszędzie przejdą). 13 lat później, gdy premierę miał „Avatar: Istota wody”, zadziałała przynęta „jeszcze lepszych efektów specjalnych”. W konsekwencji obraz zarobił 2,3 mld dolarów. Co prawda najnowszy film z serii „Ogień i popiół”, nie przekroczył jeszcze 1 mld dolarów, ale konsekwentnie pnie się w górę. Znawcy i znawczynie branży są pewni, że Cameron pobije rekord, którego żaden reżyser nigdy wcześniej nie osiągnął.

Wydaje mi się, że „Avatar” jest traktowany  jako wydarzenie, albo kinowa wersja przejażdżki kolejką górską. Kupujemy bilet na trzygodzinną (z hakiem) intensywną, przyprawiającą o zawrót głowy, ale ogólnie nic niewnoszącą do naszego życia, przygodę. My mamy immersyjną (choć dla mnie wątpliwą) przyjemność, a James Cameron pełny portfel.