Jak modnie nosić przyjemność? Erotyczne gadżety na wybiegach

Moda nigdy nie była pruderyjna, więc stwierdzenie, że od zawsze eksperymentowała z seksualnością to spore niedopowiedzenie. Projektanci od dawna eksplorują buduarową estetykę na potęgę, sięgając zarówno do prywatnej alkowy, jak i przestrzeni quasi-publicznych (od darkroomów i tzw. cruising areas, przez imprezy fetyszystyczne, aż po ekskluzywne kluby nocne), w których wyrażanie ekspresji seksualnej nie podlega cenzurze, a także ma charakter twórczy.

Częściej więc kierunek inspiracji biegnie nie od wybiegów ku (napiszę to w dużym uproszczeniu) subkulturom, lecz odwrotnie. Z podziemi, marginesów i wszystkich progresywnych, powstających w kontrze do konserwatyzmu i opresji przestrzeni migrował do centrum i luksusowej mody zwanej „wysoką”.

Dla tej ostatniej reguły stylu i całe kody kulturowo-modowe wypracowane przez społeczności queerowe czy skupione wokół fetyszy i kinków od dawna stanowią zasób do reinterpretacji albo po prostu instrumentalnego przetworzenia, o którym za chwilę. 

Seks-gadżety jak akcesoria

Uprzęże, lateks, chokery czy jockstrapy zdążyły już przejść drogę od znaków rozpoznawczych dla wtajemniczonych do estetycznych cytatów na wybiegach, a bielizna i siateczkowo-koronkowe wariacje na jej temat traktowane jako odzież wierzchnia można uznać wręcz za opatrzony motyw stylizacyjny.

Dziś ten proces idzie o krok dalej. Nie chodzi już tylko o inspiracje, ale o dosłowne włączanie narzędzi przyjemności w obieg . Albo przynajmniej tak wynika z tekstu opublikowanego na łamach Dazed, w którym autorka pyta o to, czy nadające się do noszenia zabawki erotyczne są nowym kierunkiem w modzie.

Trudno nie przyznać jej racji, gdy przypomina, jak kilka lat temu Alessandro Michele pokazał na wybiegu Gucci naszyjniki w formie korków analnych, co bez wątpienia było gestem balansującym między ironią a estetyzacją tabu. Diesel poszedł jeszcze dalej, wysyłając zaproszenia na pokaz w formie szklanych plugów z Murano, a następnie eksponując w przestrzeni pokazu wibratory stworzone we współpracy z marką Lelo. To już nie aluzja, lecz pełnoprawna obecność.

Sama pamiętam z kolei, jak w zeszłym roku platforma PornHub została sponsorem pokazu Chrisa Habany, gdzie na wybiegu odważne kreacje dopełniały na przykład pasy cnoty. Dilara Fındıkoğlu wykorzystywała w swoich projektach zatyczki do sutków, producent męskich zabawek erotycznych Tenga współpracował m.in. ze streetwearową marką HUF przy projekcie masturbatorów, a Sonia Rykiel już w 2002 roku wypuściła swoją kolekcję wibratorów. Jeśli oglądacie OMG Fashun, możecie pamiętać też odcinek z 2024 r., w którym aspirujący modowi twórcy mieli użyć gadżetów erotycznych w swoich projektach. I w ten sposób dildo wylądowało na kapeluszu jednego z modeli.

Podobnych przykładów nie brakuje w najświeższych kolekcjach. Fendi w jednym z ostatnich pokazów opasał szyje modelek ciężkimi, fetyszystycznymi obrożami, flirtując z estetyką dominacji, podczas gdy linia Jean Paul Gaultier bawiła się dosłownością, proponując wizualne żarty penisem na koszulce. Nawet popkulturowe stylizacje zaczynają działać na tej samej zasadzie. Kiedy Lily Allen pozuje w sukni od Valentino z plugiem w kropki, trudno już mówić – jak czytam w Dazed – o przypadku. 

Seks jest wszędzie

To świadome przesunięcie granicy. Ale czy tak zupełnie nowe? Na pewno nie wtedy, gdy jest się milenialką dorastającą na przestrzeni lat 90. i 00. To czasy, gdy kampanie Abercrombie & Fitch dosłownie ociekały seksem, Terry Richardson i Marco Testino dyktowali rozseksualizowane trendy w fotografii, prawie każda popkulturowa gwiazda w co najmniej jednym teledysku odgrywała pracownicę seksualną w butach typu szklanki, a raperzy, jak Snoop Dogg wprowadzali modelki na smyczy podczas ważnych rozdań nagród muzycznych. Poza tym wszystkim mieliśmy Madonnę, która przyjemność w swojej karierze przez wszystkie przypadki.

Dziś więc widok zawieszek w kształcie fallusów. Ba, sam rynek zabawek erotycznych zatrudnia hordy zdolnych projektantów, którzy tworzą nie tylko stylowe masażery i dilda, ale całe linie akcesoriów, jak kajdanki a la bransoletki czy pierścionki o podwójnym zastosowaniu. W ofercie Bijoux Indescrets można znaleźć pejcz w formie naszyjnika, a Crave w podobnym biżuteryjnym sprzedaje mini wibratory.

Piszę to, rzecz jasna, z pełną świadomością tego, że gdy ponad dekadę temu zaczynałam pracę w mediach, temat zabawek erotycznych wywoływał raczej zakłopotanie niż refleksję. Publikacje na ich temat funkcjonowały gdzieś między żartem a skandalem, a moi redakcyjni koledzy z tekstu o wibratorach na długo zapamiętali tylko moją „seksowną” literówkę w postaci „radości w życi”. 

Dziś te same przedmioty pojawiają się w przestrzeni sztuki i mody jako symbole nowoczesności, odwagi, „świadomej seksualności”. Żeby była jasność: jestem pełna entuzjazmu dla tego kierunku zwłaszcza jako mieszkanka kraju, który seksualnie ma jeszcze wiele do przepracowania z uwagi na silnie obecny w sferze publicznej konserwatyzm polityczno-religijny. Ale jednocześnie czuję pewien zgrzyt. Czy faktycznie o wolność tu chodzi, a jeśli tak – to czyją?

Bo to, co nas podnieca...

Wraz z translacją seksualnej ekspresji etc. na język haute couture czy modowego mainstreamu często gubi się ich pierwotny kontekst – polityczny, wspólnotowy, wywrotowy. Zostaje forma, którą łatwo sprzedać i której wykorzystanie nie wiąże się ostracyzmem, jak to bywa w przypadku społeczności pozbawionych przywilejów.

O ile moda lubi przedstawiać się jako przestrzeń emancypacji, gdzie przyjemność może stanowić formę oporu, a nawet niekiedy stawać w kontrze do klimatu politycznego, o tyle równie często działa jak maszyna do przechwytywania znaczeń i robi to w bezpiecznych warunkach. W efekcie wszystko, co powstaje w undergroundzie, w klubach, w społecznościach budujących własne języki seksualności, zostaje przefiltrowane, wygładzone i sprzedane jako trend sezonu, nie zawsze respektując pierwotne założenia. Nawet koncepcja tzw. „pleasure jewellery” ostatecznie sprowadza się do kapitalistycznego rachunku i w swojej bezpiecznej, eleganckiej formule ukrywa faktyczne zastosowanie produktu.

Oczywiście noszenie erotycznych gadżetów jako akcesoriów bywa przedstawiane jako gest odzyskiwania kontroli nad własnym ciałem i przyjemnością. I niewątpliwie – w określonych kontekstach – może nim być. Na wybiegu czy sklepowych półkach ten manifest często traci swoją moc. Zamiast narzędzia przyjemności mamy rekwizyt. Zamiast intymności mamy spektakl, który nie niesie żadnych konsekwencji – w przeciwieństwie do rzeczywistości, gdzie ekspresja seksualna, zwłaszcza dla osób nieuprzywilejowanych, marginalizowanych i żyjących w ultrapatriarchalnych czy religijnych systemach, wciąż może prowadzić do ostracyzmu.

Nie jestem więc przekonana, czy dosłowne „noszenie przyjemności” stanie się codziennym trendem.

Bardziej prawdopodobny jest scenariusz, w którym moda będzie dalej robić to, co opanowała do perfekcji: rozcieńczać i przetwarzać. Zamiast realnych obiektów dostajemy ich estetyczne echa – formy inspirowane, lecz wykastrowane z funkcji i sprawczości. To nie narzędzia przyjemności, lecz jej stylizowane alibi: kontrolowana prowokacja, która dobrze wygląda, ale niekoniecznie realnie cokolwiek zmienia.

W tej logice system nie tyle dopuszcza bunt, ile natychmiast go asymiluje – przerabia na trend, wycenia i sprzedaje. Nie ma się co na to obrażać. Raczej warto pamiętać, że erotyczna estetyka na wybiegach niekoniecznie wywraca zastany porządek, tylko produkuje bezpieczne symulacje rewolty, dostępnej głównie dla tych, których pozycja chroni przed konsekwencjami realizacji swoich pragnień.

Może więc pytanie nie brzmi, jakie granice moda jest w stanie przekroczyć, tylko – tylko – czy jej się to opłaca.