7 filmowych polecajek z 17. edycji LGBT+ Film Festivalu

W chwili, gdy polski rząd wygumkowuje tęczową społeczność z programu edukacji zdrowotnej, rzeczywistość pisze własny, znacznie lepszy scenariusz. W Warszawie rusza właśnie LGBT+ Film Festival Poland – jedno z najważniejszych wydarzeń poświęconych queerowemu kini w Polsce, które potrwa do 18 kwietnia. Tegoroczna edycja zawita również do Wrocławia, Krakowa i Poznania. Osoby, które preferują seanse w domowym zaciszu, będą jednak mogły obejrzeć wybrane tytuły online na platformie Outfilm.pl w dniach 18 kwietnia – 3 maja.

Festiwalowe menu

Czeka nas jednak coś więcej niż filmowy przegląd – to żywe, pulsujące święto różnorodności, sztuki i wspólnoty, które łączy wszystkich bez względu na tożsamość, orientację czy pochodzenie, pozwalając wychodzić ze swoich baniek i sztywnych ram codzienności. Nie, nikt nie sprawdza, czy masz w kieszeni tęczową flagę, ale jeśli chcesz sojuszniczo być obok, słuchać, reagować i czasem po prostu dać się poruszyć – jesteś we właściwym miejscu.

To okazja, żeby zobaczyć historie, które rzadko trafiają do mainstreamu, ale potrafią przewartościować sposób patrzenia na świat. Żeby skonfrontować się z czymś niewygodnym, zachwycić się czymś nieoczywistym, albo po prostu poczuć, że nie jesteś samx w tym, co myślisz i czujesz.

W programie znalazły się zarówno głośne produkcje z międzynarodowych festiwali, jak i odważne dokumenty oraz krótkie metraże, które łączą rozrywkę z wyraźnym społecznym komentarzem. Całość tworzy różnorodną mieszankę gatunków i tematów – od komedii i kina gatunkowego po filmy o silnym wydźwięku politycznym. Organizatorzy zapowiadają intensywne doświadczenie, pełne zarówno humoru, jak i momentów skłaniających do refleksji nad współczesnością. W tym roku szczególne miejsce zajmuje blok poświęcony Palestynie, w którym queerowe osoby opowiadają o życiu w cieniu okupacji i zbrodni wojennych, poruszając kwestie tożsamości, przemocy i odporności.

Twarzą 17. edycji wydarzenia została Tamara Łempicka – wybitna biseksualna artystka pochodzenia żydowskiego i ikona art déco, która zdecydowanie wyprzedzała swoje czasy. Wśród prezentowanych filmów znajdzie się m.in. poruszający dokument „Prawdziwa historia Tamary Łempickiej”, ukazujący jej drogę od paryskich salonów lat 20., przez doświadczenie emigracji, aż po późniejszy triumfalny powrót na rynek sztuki.

Nie zabraknie także spotkań z gośćmi specjalnymi, w tym z Alexandrą Juhasz – aktywistką i badaczką zaangażowaną w walkę o prawa osób żyjących z HIV/AIDS. W programie znajdą się również sekcje dobrze znane festiwalowej publiczności, takie jak przeglądy krótkich metraży czy klasyka kina queer, a także nowości – m.in. blok „GenZ kontra Millenialsi”, pokazujący międzypokoleniowe napięcia.

Festiwal to także przestrzeń dla sztuki performatywnej i wydarzeń towarzyszących – bogata Scena Artystyczna uzupełni filmowy repertuar. W Pałacu Kultury i Nauki odbędzie się „The Cinematic Queens Ball part. 2”, który poprowadzi Madlen Revlon, jedna z najważniejszych postaci polskiej sceny ballroomowej, a także koncert palestyńskiej gwiazdy popu, Bashara Murada.

My natomiast podpowiadamy, co warto wybrać z filmowego programu. Przygotowaliśmy dla was subiektywną ściągę z polecajkami. Pełen program znajdziecie tutaj.

„Arbuziarka”

Trzy dekady po premierze ten film wciąż zachwyca świeżością i odwagą. Debiut Cheryl Dunye to jednocześnie eksperyment formalny i osobista, wielowarstwowa opowieść, w której fikcja splata się z dokumentem, a poszukiwanie zapomnianej historii Fae Richards – czarnoskórej aktorki z lat 30. – staje się u autorki również podróżą w głąb samej siebie. „Arbuziarka” porusza tematy tożsamości, rasy i miłości, pokazując prywatne zmagania bohaterki z humorem, czułością i przewrotną lekkością. To pierwszy film afroamerykańskiej lesbijki dystrybuowany kinowo w USA i laureat Teddy Award w Berlinie, ale także ważny komentarz do historii kina i reprezentacji. Dowcipna, eksperymentalna i nadal aktualna „Arbuziarka”, pozostaje wyjątkowym połączeniem romansu, eseju filmowego i społeczno-politycznej refleksji. To kino, które opowiada historię, ale też domaga się prawa do jej tworzenia na własnych zasadach.

„W drodze”

Wyprodukowany przez Diego Lunę film w reżyserii Davida Pablosa to festiwalowy film otwarcia i queerowy road‑movie, który zostawia ślad w sercu i umyśle. Reżyser zabiera nas w podróż przez północną część Meksyku, gdzie na pozór brutalny świat kierowców ciężarówek kryje w sobie historie samotności, pragnienia bliskości i niewypowiedzianych tęsknot. Główny bohater, Veneno, młody włóczęga, który zdobywa kolejne podwózki za przelotne spotkania, przekonuje milczącego kierowcę Muñeco, by zabrał go w długą trasę. Wśród odgłosów silników, pustych parkingów i hipermęskich rytuałów między mężczyznami rodzi się więź, która z czasem staje się zarówno schronieniem, jak i źródłem napięcia. To film o pragnieniu wolności, cenie bliskości i cieniu, jaki rzuca przeszłość na każdą drogę, którą próbujemy przemierzyć. „W drodze” zdobyło prestiżowe wyróżnienia, w tym nagrodę Najlepszego Filmu w sekcji Orizzonti na 82. Festiwalu Filmowym w Wenecji oraz Queer Lion Award za autentyczne i odważne ukazanie intymności i miłości między dwoma mężczyznami w świecie zdominowanym przez toksyczny maczyzm i tabu. 

„Filibus”

Są filmy, które się ogląda, a potem zapomina – i są takie, które bezczelnie wyprzedzają swoją epokę o całe dekady, nie tracąc na aktualności. „Filibus” zdecydowanie należy do tej drugiej kategorii. Ten włoski klejnot z 1915 roku to nie tylko sensacyjna opowieść o złodziejce z własnym sterowcem, ale też zaskakująco świeża, pełna humoru i przewrotności zabawa tożsamością, płcią i konwencją. Główna bohaterka jest wszystkim, czym kino długo jeszcze nie pozwalało kobietom być: sprytną, bezwstydną, uwodzicielską i absolutnie nieuchwytną rozrabiarą. Raz arystokratka, raz hrabia, raz cień przemykający nad dachami – Filibus zmienia wcielenia jak rękawiczki, z równą lekkością ogrywając policję i społeczne normy. Największe zaskoczenie? Jak bardzo to wszystko nadal działa. Kampowa energia, queerowy podtekst i anarchiczny duch sprawiają, że film wydaje się bardzo współczesny. W odrestaurowanej wersji dochodzi do tego wizualna magia epoki – migoczące kolory i rytm kina niemego, który wciąga bardziej, niż można się spodziewać. „Filibus” to seans dla tych, którzy lubią, gdy kino jest odważne, trochę dziwne i bardzo bezczelne. Wychodzi na to, że najbardziej wywrotowe historie starzeją się najmniej.

„Pinkwashing zdemaskowany. Kontratak!”

Wkurza cię coroczny tęczowy merch marek, które w czerwcu deklarują równość, a przez resztę roku mają prawa człowieka gdzieś? A może wydaje ci się, że wystarczy wywiesić kolorową flagę, by realnie wesprzeć społeczność LGBT+? Niezależnie od odpowiedzi –ten film jest dla ciebie. „Pinkwashing zdemaskowany. Kontratak!” nie należy do feel good movies. To dokument, który bezpardonowo zdejmuje filtr z otaczającej rzeczywistości, rozbraja wiele obiecujące, choć tak naprawdę puste slogany i pokazuje, jak łatwo emancypacja może zostać cynicznie przechwycona przez politykę i marketing. Najmocniejsza jest tu konkretna historia aktywistyczna z Seattle, która zamiast przyjąć gotowy przekaz kampanii wizerunkowej finansowanej przez izraelski konsulat, postanawia sprawdzić, co naprawdę kryje się pod „różowym” PR-em. Kamera towarzyszy ludziom, którzy nie godzą się na proste odpowiedzi i nie boją się zadawać niewygodnych pytań. To właśnie ich determinacja i solidarność nadają filmowi energię: nie jest to tylko analiza zjawiska, ale żywy zapis oporu.

„To, co działo się w cieniu”

Może się wydawać, że historię queerowej emancypacji opowiadają głównie młodzi wywrotowcy. Łatwo jednak zapomnieć, kto zapłacił za dzisiejszą widzialność najwyższą cenę. „To, co działo się w cieniu” toczułe, ale i bezkompromisowe spojrzenie na tych, których często pomija się w opowieściach o społeczności LGBT+: seniorów i seniorki, które  noszą w sobie pamięć represji, strachu i życia w ukryciu – w Hiszpanii czasów opresyjnej dyktatury Franco. Dziś, po dekadach ciszy, mówią własnym głosem. Siła tego obrazu tkwi w bliskości. W spotkaniach, spojrzeniach, drobnych gestach, które znaczą więcej niż wielkie deklaracje. Poznajemy ludzi, którzy dopiero po sześćdziesiątce zaczynają żyć naprawdę, i takich, którzy nigdy nie przestali walczyć. Ich historie nie są tylko wspomnieniem – są fundamentem tego, co dziś wydaje się oczywiste. To także opowieść o wspólnocie jako akcie oporu. O potrzebie miejsca, w którym nie trzeba się tłumaczyć, ukrywać ani udawać. Punktem akcji jest tu więc walka o pierwszy publiczny dom opieki dla osób LGBT+, która wybrzmiewa tu jak coś więcej niż projekt – to symbol godności odzyskiwanej kawałek po kawałku.

„Dzień Petera Hujara”

Tkino, które nie potrzebuje rozmachu, żeby zahipnotyzować. Całość rozgrywa się właściwie w jednym pomieszczeniu, a jednak otwiera przed widzem cały wszechświat: Nowy Jork lat 70., pulsujący sztuką, erotyką i nieustannym napięciem między bliskością a samotnością. To świat widziany oczami człowieka, który patrzył na innych z niezwykłą czułością – i często bezlitośnie na samego siebie. Mowa o Peterze Hujarze, czyli słynnym amerykańskim fotografie, który portretował m.in. Allena Ginsberga, Fran Lebowitz czy Susan Sontag, nowojorską bohemę artystyczną i społeczność LGBT+. W filmie w tę niezwykłą postać wciela się Ben Wishaw, który rekonstruuje rozmowę Hujara z pisarką Lindą Rosenkrantz (Rebecca Hall).

„Prawi i młodzi”

To film dla fanów historii o dorastaniu. Akcja „Prawych i młodych” rozgrywa się w mesksykańskiej, elitarnej, katolickiej szkole, gdzie od chłopaków oczekuje się jednego: mają być „twardzi” – imprezować, podrywać dziewczyny, pić i nie okazywać słabości. Alf wraca do tego środowiska z rocznego pobytu w USA, przywożąc ze sobą tajemnicę, która nie pasuje do tego schematu. Gdy spotyka Olivera, wrażliwego outsidera grającego na ukulele, między nimi rodzi się uczucie, którego nie da się zagłuszyć ani imprezowym hałasem, ani alkoholem. Jednak w świecie opartym na pozorach siły i społecznych przywilejach, bycie sobą może okazać się ryzykowne, a wszystko komplikuje wplątanie głównego bohatera w przestępstwo. Czy uda mu się uniknąć konsekwencji i żyć w zgodzie ze sobą? Przekonajcie się sami w kinie.