Piersi to nie tylko kobiecy problem, czyli czym jest ginekomastia u mężczyzn

Czym w ogóle jest ginekomastia?

To przerost piersi u mężczyzn. Może to być przerost tkanki gruczołowej – to jest ginekomastia prawdziwa – al.bo rozrost tkanki tłuszczowej, czyli pseudoginekomastia, inaczej lipomastia. Najczęściej jednak mamy do czynienia z typem mieszanym: gruczoł, tkanka tłuszczowa oraz włóknista w różnych proporcjach. I tu właśnie leży problem, bo wielu mężczyzn myśli, że to kwestia nadwagi albo że wystarczy więcej ćwiczyć. Niekoniecznie.
30 proc. mężczyzn mierzy się z przerostem piersi – to naprawdę dużo.
Tak, w różnym wieku i w różnej formie. Jeśli spojrzeć na plaże latem – panowie po pięćdziesiątce, z brzuszkami i piersiami nierzadko większymi niż ich partnerki – to jest właśnie ta statystyka w praktyce. I chodzą bez biustonoszy, totalnie. Ale żarty na bok – to jest prawdziwy problem, który wielu mężczyzn ignoruje przez lata, bo się wstydzą albo nie wiedzą, że to jest coś, z czym można przyjść do lekarza.

Skąd się bierze ten przerost?

Przyczyn jest kilka. U młodych ludzi najczęściej to burza hormonalna okresu pokwitania. W trzech czwartych przypadków ginekomastia pokwitaniowa ustępuje samoistnie. W tej jednej czwartej się utrwala i wtedy mamy problem chirurgiczny. Dlatego trzeba poczekać co najmniej dwa lata od zakończenia okresu pokwitania, czyli mniej więcej do 17.–18. roku życia, żeby móc powiedzieć, czy mamy realny problem. U starszych mężczyzn, po pięćdziesiątce, pojawiają się inne czynniki. Spada poziom testosteronu, a my w pewnym stopniu produkujemy też estrogeny – przez korę nadnerczy. Ta równowaga hormonalna zostaje zachwiana i dochodzi do rozrostu. Do tego dochodzą leki – niektóre na nadciśnienie, a także leki stosowane przy niewydolności wątroby czy nerek. Anaboliki to osobny rozdział. No i żywność. Nie zastanawiamy się zupełnie, skąd pochodzi to, co jemy. Hodowle często bazują na hormonach. Składów nie czytamy. A potem patrzymy na zdjęcia z plaż sprzed 70 lat i zastanawiamy się, czemu wtedy nie było takiego wysypu piersi u mężczyzn, a także otyłości.

Czyli siłownia nie pomoże?

Jeśli ktoś jest szczupły i ma przerost tkanki gruczołowej, to na siłowni tego na pewno nie załatwi. Zupełnie nie. Jeśli zaś dotyczy to nadwagi – i przerost jest głównie tłuszczowy – to zrzucenie masy ciała może pomóc. Ale i tu są pułapki: zdarza się, że ktoś schudnie na całym ciele, a piersi zostają. To kwestia receptorów androgenowych, których w tej tkance może być za mało, żeby reagowała na zmiany.

Kiedy zatem decydować się na operację?

Najpierw trzeba wykluczyć czynniki sprawcze. Należy zbadać poziom hormonów – dlatego wysyłam pacjenta do endokrynologa. Jeśli odpowiedzialne są leki – warto porozmawiać z lekarzem prowadzącym o zamianie. Jeśli hormony są w normie, nie ma żadnej zdającej się stwierdzić przyczyny, a przerost się utrzymuje – mamy do czynienia z ginekomastią idiopatyczną i ten problem można rozwiązać tylko chirurgicznie.

Metoda zależy od tego, z czym mamy do czynienia. Pojedynczy guzek można usunąć w znieczuleniu miejscowym, zabieg trwa pół godziny, ślad jest minimalny. Przy większym przeroście gruczołowym – znieczulenie ogólne, pobyt dobowy, dreny, gorset uciskowy na kilka tygodni. Przy naprawdę dużych piersiach, gdzie jest też nadmiar skóry – zakres jest podobny do redukcji piersi u kobiet.

To jest też kwestia zdrowotna, nie tylko estetyczna?

I to bardzo ważne pytanie, bo wielu mężczyzn o tym nie wie. Gdzie jest tkanka gruczołowa, tam może powstać rak. Rak piersi u mężczyzny to rzadkość, ale się zdarza. W mojej karierze widziałem takie przypadki. Dlatego wszystko, co wycinamy, zawsze wysyłamy do badania histopatologicznego. Zawsze. Żeby nic nam nie umknęło. Tkanka tłuszczowa i włóknista – można to obserwować. Ale przerośnięta tkanka gruczołowa, pojedynczy guzek w gruczole – to należy operacyjnie usunąć i zbadać. Nie dlatego, żeby się niepotrzebnie bać, ale żeby zachować elementarną profilaktykę.

Jest jakiś mit wokół tego zabiegu, który szczególnie pana irytuje?

Że to problem otyłych. Nieprawda. Szczupły mężczyzna z przerostem gruczołowym nie rozwiąże tego problemu odchudzaniem. I kolejny mit – że skoro mam przerośnięty gruczoł, to pewnie mam raka. U młodych ludzi to naprawdę rzadkość. Trzeba to zbadać, ale nie wpadać w panikę.

Więcej mężczyzn zgłasza się teraz do chirurga plastycznego niż kiedyś?

Zdecydowanie. I myślę, że to wynika ze świadomości – jest dostęp do wiedzy, ludzie wiedzą, że coś takiego istnieje i że można z tym coś zrobić. Social media też mają tu znaczenie – żyćie przeniosło się do internetu, wszyscy wrzucają zdjęcia z wakacji i nagle pytanie: „Co ja tu wrzucę, jak mi tu urosło?”, staje się bardzo konkretne i palące. Przed laty mężczyźni najczęściej zgłaszali się do chirurga z odstającymi uszami. To problem, który zaczyna się już u dzieci około 7.–8. roku życia, kiedy pojawiają się pierwsze trudności psychologiczne w szkole. Jeśli ktoś przetrwa ten czas, kolejna fala pojawia się w okresie pokwitania. A jeśli i wtedy nic nie zrobi – najczęściej po prostu z tym żyje i zapomina o sprawie. Chyba że zmienia partnerkę, wtedy jest kolejna fala chęci zmian i poprawienia czegoś w swoim wyglądzie. 

Kolejnym dużym tematem, z którym mężczyźni często odwiedzają chirurga, to nadmiar tkanki tłuszczowej. Liposukcja to dziś zabieg na topie zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Mężczyźni często chcą pozbyć się tkanki tłuszczowej przez ćwiczenia, ale to nie zawsze pomaga. No i ginekomastia. Cieszę się, że mężczyźni coraz częściej przychodzą do chirurga plastyka. Bo sami się nie wyleczą. A chirurg to jeden z niewielu specjalistów, których Google długo jeszcze nie zastąpi.