Jeśli Adam Sandler ma wygrać Oscara, to właśnie za „Jaya Kelly’ego”

Adam Sandler jest jak powietrze.

Czy to wyolbrzymienie? Nie dla fanów i fanek filmów. Nie dla osób wychowanych w latach 90. Być może to twierdzenie jest bardziej uzasadnione w Stanach niż w Polsce. Ale nawet u nas, gdy pomyślimy „komedia”, zapewne pierwsze, co przyjdzie nam do głowy, to głupkowaty uśmiech Sandlera, usłyszymy też jego charakterystyczny nosowy głos, który aktor dodatkowo zniekształca lub podkręca w filmach – sepleniąc.

Adam Sandler jest też największą gwiazdą filmów na poprawę humoru. Przynajmniej tak zostaliśmy przyzwyczajeni (wychowani?). Do tego stopnia, że choć w rewelacyjnych „Nieoszlifowanych diamentach” braci Safdie, wciela się w jubilera kanciarza, parszywego gnoja – który by móc spekulować i zgarnąć jak najwięcej szmalu, jest gotowy postawić na szalę całe swoje życie, łącznie z rodziną – kibicujemy właśnie jemu.
 

Nasz kochany Sandler!

Przecież to nasz Sandler! Jeszcze niedawno nagrywał filmy cierpiącej na pamięć krótkotrwałą bohaterce Drew Barrymore w „50 pierwszych randkach”, by przypomnieć jej, że się kochają. To on zaadoptował dzieciaka, by zaimponować swojej dziewczynie w „Super tacie”, a w finale dostał lekcję życia i zmądrzał. Wreszcie w „Mr. Deeds – Milionerze z przypadku” jako sympatyczny chłopak z prowincji otrzymał w spadku kontrolę nad koncernem medialnym i zaczął rządzić po swojemu, sprawiedliwie.

Mimo że wszystkie te obrazy miały premierę ponad 20 lat temu, doskonale je pamiętamy. Najpierw zapisywaliśmy się po nie na listę oczekujących w lokalnej wypożyczalni kaset, a później oglądaliśmy powtórki w telewizji. Ale właśnie – czy do Adama Sandlera mamy sentyment? Czy może faktycznie jego umiejętności i produkcje artystycznie rezonują z widownią? Gdy bliżej przyjrzymy się jego karierze, możemy zwątpić w to drugie. 

Love & hate

W Stanach popularność przyniósł aktorowi udział w „Saturday Night Live”, kultowym programie rozrywkowym, w którym występował od 1990 roku, kreując uwielbiane postacie, takie jak Opera Man, Canteen Boy i Brian, ale też – a może przede wszystkim – grał i śpiewał najbardziej bekowe piosenki okołoświąteczne. Tuż po opuszczeniu (podobno na skutek wyrzucenia przez zarząd NBC) „SNL” Sandler zagrał w dwóch filmach, „Billym Madisonie” w 1995 i rok później w „Farciarzu Gilmorze”. Oba zapisały się w annałach slapstickowej komedii, a także umocniły status Adama nie tylko jako „gościa z telewizji” i aktora, lecz także „ulubieńca Ameryki”.

Grał dalej, jakby jutra miało nie być. Niemal co roku wychodziły nowości: „Kuloodporni”, „Od wesela do wesela”, „Kariera frajera”, wspomniane „Super tata”, „Mr. Deeds…” i kolejne. Jedne bardziej popularne, inne mniej. Wszystkie – raczej glanowane przez krytykę. Zaczęto porównywać jego aktorstwo do muzyki Nickelback. Filmy określano jako jedne z najgorszych wszech czasów.

Można powiedzieć „przesada”, „hejt”. Nie do końca. Sandler ma drugą największą liczbę nominacji do Złotych Malin: łącznie 39, z czego siedem w kategorii najgorszy film. Na portalu Rotten Tomatoes znajdziemy kilka produkcji z jednocyfrowymi wynikami (czyli – posługując się nomenklaturą strony – są „przegniłe”), w tym jeden z zerowym procentem: „The Ridiculous 6” z 2015 roku. Wyśmiewano go również w satyrycznych „Family Guyu” i „South Parku”. Podkreślano, że filmy Sandlera to głównie żarty z odchodów i nic poza tym.

Tymczasem aktor (przynajmniej publicznie) nic sobie z tego nie robił. Podobnie jak jego fani, fanki. Na górze Rushmore amerykańskiej komedii jedną z wykutych w skale twarzy jest ta Adama Sandlera. Bez dwóch zdań.

Ambicja dostępna

Czyli jednak przesada? Filmografia aktora nie daje łatwych odpowiedzi. Krytykowane najnowsze komedie (wszystkie z Netfliksa) – „Farciarz Gilmore 2”, „Zabójcze wesele” czy „Hubie ratuje Halloween” – może i durne, ze słabymi scenariuszami, są jak spotkanie ze znajomymi. Dla widowni metaforycznie, a dla Sandlera na serio. Gra z Julie Bowen, Jennifer Aniston, Benem Stillerem czy Christopherem McDonaldem, z którymi prywatnie się lubi. Angażuje nawet własne córki (Sadie i Sunny). Nepotyzm? Oczywiście, ale w wydaniu super cute. Role młodych Sandlerówien w „Farciarzu…” nikomu nie wadzą, tylko – znowu – umacniają wizerunek Adama, tym razem jako faceta troszczącego się o własną rodzinę. Godne pochwały.

Jednoznaczną ocenę jego aktorskiego kunsztu utrudniają filmowe perełki, które choć nieliczne, pokazują, że potrafi znacznie więcej, niż mu się przypisuje. Gra zakochanego sprzedawcę przepychaczy do toalet w rewelacyjnym „Lewym sercowym” Paula Thomasa Andersona, wspomnianego kanciarza w „Nieoszlifowanych diamentach”, a także łowcę koszykarskich talentów w „Rzucie życia”. Wreszcie też dwukrotnie pojawia się u Noah Baumbacha – w genialnych „Opowieściach o rodzinie Meyerowitz” i tegorocznym „Jayu Kellym”. 

Pora na Oscara

Gdy do kin wchodzą „bardziej prestiżowe” produkcje z aktorem w jednej z ról, krytyka filmowa jakby budziła się z anty-Sendlerowego snu. Pyta: „Dlaczego Adam nie dostał jeszcze Oscara?”. Największy szok wzbudził brak nominacji właśnie za film braci Safdie. Pisano nawet o „okradzeniu” i „wielkiej niesprawiedliwości”. Fakt – rola Howarda Ratnera naprawdę była wielkim osiągnięciem, jakby duet reżyserki wyciągnął z aktora coś więcej, sięgnął głębiej. Nadal bez Oscara.

Tymczasem mamy 2025 rok, w którym to premierę miały dwa już wspomniane filmy z Adamem – bekowa kontynuacja „Farciarza Gilmore’a” w reżyserii Kyle’a Newachecka (cenionego chyba tylko przez samego Sandlera) ze scenariuszem ze śmietnika oraz fetowany komediodramat „Jay Kelly” Baumbacha, uwielbianego przez Akademię.

Tytułowy Jay to światowej sławy, charyzmatyczny aktor, uwielbiany przez tłumy. Gra go George Clooney, co nie powinno dziwić – postać to poniekąd jego alter ego. Samotnik, goniący za kolejnym przebojem kinowym. Otoczony ludźmi, którzy prawdę o nim mówią tylko za jego plecami. Sandler gra menedżera gwiazdy, Rona Sukenicka. Może nie jest do końca szczery ze swoim klientem, ale na pewno jest mu oddany i bezinteresownie gasi kolejne kryzysy. To też postać tragiczna – w pewnym momencie orientuje się, że jego poświęcenie i przyjaźń są jednostronne. W dużej mierze film opowiada o tej relacji. Gdzie kończy się biznes, a gdzie zaczyna przyjaźń? Czy w świecie hollywoodzkiej ściemy jest ona w ogóle możliwa? Pojawiają się głosy, że „Jay Kelly” miejscami zbyt mocno skręca na sentymentalne tory, lecz mimo to szczerość Sandlera wypada prawdziwie. Duszą filmu jest właśnie jego postać.

Zarówno Clooney i Sandler, jak i Noah Baumbach zjedli zęby na fabryce snów. Zatem śmiem twierdzić, że wkładają samych siebie i swoje historie w fabułę ich wspólnego obrazu. Widownia kocha filmy o Hollywood. Podobnie jak Hollywood kocha filmy o swojej branży. Czy zatem możemy się spodziewać wysypu nominacji do Oscara? W tym roku wyścig jest bardzo wyrównany. Mimo to nagrodźmy Adama Sandlera. Już czas.