Za dużo świąt przed świętami

W tym roku pierwszy był chyba Sokół. Kiedy w październiku opublikował świąteczne zdjęcie z życzeniami, część osób myślała, że się pomylił. Ale tak naprawdę tylko wpisał się w pewien trend. Bo czy wszyscy nie zaczynamy świętowania trochę za wcześnie i poświęcamy temu za dużo energii? Po kilku tygodniach jesteśmy już nie tyle zmęczeni, ile przesyceni.

Wielbiciele i wielbicielki świąt, do których się zaliczam, powinni cieszyć się z wiszących wszędzie już od początku listopada dekoracji – tych pięknych, sztucznych prezentów w każdym sklepie, amerykańskich piosenek gwiazdkowych granych non stop i choinek w restauracjach. Ale czy po miesiącu w tej magicznej atmosferze samo Boże Narodzenie nie traci swojej odświętności? Nie jest już tylko kolejnym dniem z bombkami w tle? Śledziki i spotkania towarzyskie są bardzo przyjemne. Ale czy organizowane co drugi dzień nie stają się monotonne? Szczególnie, jeśli wigilii też mamy kilka: z rodziną, z bliskimi partnera, z drugim rodzicem.

– Zauważyłem, że świąteczny entuzjazm jest traktowany jako stan naturalny. Zawsze mam wrażenie, że muszę tłumaczyć ludziom, dlaczego go nie czuję. Najlepiej powiedzieć, że to z powodów wyznaniowych albo jakichś równie poważnych. W tym okresie ciśnienie społeczne i rodzinne na radość i wyrażanie jej kupowaniem jest niewiarygodne. A jak ma się dzieci, gwarantuję też poczucie winy, gdy nie bierze się udziału w tym zbiorowym złudzeniu. Nie mam ochoty kupować innym prezentów i prawdę mówiąc, nie chcę ich też dostawać. Nie potrzebuję tych wszystkich rzeczy – śmieje się Adam. – Poza tym uważam, że świętując intensywnie przez cały miesiąc, robiąc zakupy i biesiadując, jakby święta trwały cztery tygodnie, przyznajemy się do zapatrzenia w Amerykanów, którzy zaczynają pod koniec listopada Świętem Dziękczynienia. To ich tradycja, nie nasza. Oni nie obchodzą naszych andrzejek.

Na własnych zasadach

– Przed świętami ludzie zdecydowanie czują pewne poruszenie, a nawet niepokój. Ale czy człowiek w to wsiąknie, czy złapie dystans, to już sprawa indywidualna. Najważniejsze pytanie brzmi: jak bardzo chcę w tym uczestniczyć, być aktywny w sezonie przedświątecznym. Jeśli ktoś ma taką potrzebę i jest to dla niego ważne – to świetnie – mówi dr Małgorzata Godlewska z Uniwersytetu SWPS.

– Czasami udział w różnych okołoświątecznych spotkaniach firmowych czy zespołowych jest elementem budowania relacji zawodowych i często jest pożądany. Jeśli niechętnie bierzemy w tym udział, to przede wszystkim warto zadać sobie pytanie, czy nasza obecność na pewno jest konieczna. Jeśli jest ważna, to postarajmy się być tam na własnych zasadach. Myślę, że można być serdecznym, a jednocześnie autentycznym i dbającym o własne granice. Jeśli ktoś próbuje nas przytulić, można po prostu powiedzieć, że nie przepadamy za takim kontaktem fizycznym, podać rękę i złożyć serdeczne życzenia.

Czy kupiliśmy się komuś wystarczająco drogi i oryginalny prezent? Albo przeciwnie – czy nie staramy się za bardzo, długo wyszukując prezenty dla innych, a od nich dostajemy coś banalnego? To też bywa przykre. – Wiele zależy od tego, jakie mamy doświadczenia. Jeśli postaramy się i trafnie dobierzemy komuś prezent, nawet kosztowny – ale świadomie zdecydujemy się na to – i prezent sprawi mu przyjemność, to prawdopodobnie będzie to źródłem naszego zadowolenia. Ale nie zawsze tak się to układa. Jeśli obdarowywanie jest na siłę, to chyba nie warto podejmować takiego wysiłku. Wiemy też oczywiście, że co roku wiele prezentów jest zwracanych. Może lepiej przedyskutować temat z najbliższymi, wprowadzić losowanie i każdy kupuje prezent jednej osobie? – zastanawia się dr Małgorzata Godlewska.

– Myślę, że najlepszym sposobem jest przygotowanie listy potrzeb swoich i osób nam bliskich i zrobienie na tej podstawie listy zakupów. Jeśli mamy czas i możliwości, warto robić zakupy poza godzinami szczytu albo wręcz na spokojnie zamawiać część produktów przez internet, co często stanowi oszczędność zarówno finansową, jak i czasową. To też może stanowić czynnik ochronny przed nadmiernym konsumpcjonizmem.
 

Przymus dobrej zabawy

Zaraz po Wszystkich Świętych kroczące powoli przygotowania do Gwiazdki można jeszcze ignorować. Ale już od połowy listopada do kin wchodzą tytuły bożonarodzeniowe, oglądamy reklamy platform filmowych, sklepów internetowych i możemy czuć coraz silniejszą presję, żeby zacząć planować już jakieś działania. Wiele osób na którymś z tych etapów odpada. Czeka na Gwiazdkę, ale traci entuzjazm. Można zapytać: jaki jest twój poziom wytrzymałości na święta?

„Nie lubię świąt w całości. Od momentu, kiedy skończyłem 20 lat, czyli już bardzo długo. Po pierwsze, oderwałem się od tradycji katolickiej. Po drugie, jak widzę, ile energii i pieniędzy ludzie tracą, bo »trzeba« to wszystko zorganizować i »trzeba« zaprosić nawet tych, których się nie chce widzieć, to czuję tylko żal, a nie radość. A choinką jako symbolem jarałem się, jak miałem 5–15 lat. Teraz w ogóle jej nie mam. Lubię nastrój świąteczny, ale wysiłek, jaki większość w to wkłada, jest dla mnie nie do zaakceptowania” – pisze do mnie Łukasz.

Choć oczywiście, nie każdy się z nim zgadza. – Ja jestem raczej z tych, co od września pytają: czy już można? Nie mogę się doczekać całej tej poprzedzającej święta celebracji i zaczynam w listopadzie. Ten nastój sprawia mi przyjemność tylko do Bożego Narodzenia, bo potem staję już w pasach startowych i przygotowuję się na Wielkanoc – przyznaje Dominika. – Więc moja rodzina ma z głowy dekorowanie domu, przygotowania, bo biorę to na siebie. Ale zupełnie świadomie zatrzymuję się poziomie estetyczno-hedonistycznym świąt. Pasterka albo dzielenie się opłatkiem nigdy nie były dla mnie ich częścią. Moja duchowość jest gdzieś indziej. Więc tak, nawet wielbicielki Gwiazdki nie kupują jej w całości.

A jak już dobijemy szczęśliwie do Wigilii? Czy są świąteczne sprawy, których nikt nie znosi, a wszyscy udają, że lubią albo uważają, że powinni? W sondzie wśród znajomych na czele są: składanie życzeń z opłatkiem, wspólne śpiewanie kolęd, rodzinne spacery świąteczne (żeby „spalić kalorie”) i „Kevin sam w domu”. Oraz rodzinne dyskusje. – Niechęć do tradycyjnych świąt, złe skojarzenia z nimi mogą brać się z tego, czego się obawiamy, choć nie zawsze jest to uświadomione. Nikt nie lubi wybuchów kłótni albo konfrontacji. Czymś takim mogą być też głębsze rozmowy, pytania zadawane przez rodzinę, z którą dawno się nie widzieliśmy. O partnera, dzieci, a także o kontynuację jakiegoś projektu zawodowego – podkreśla dr Małgorzata Godlewska. – Oni często pytają ze zwykłej ciekawości, a dla nas mogą to być bardzo ważne, a zarazem trudne pytania. Odpowiadając, musimy sami skonfrontować się z prawdą… albo uciec, ominąć święta. Ale czy to dobry pomysł? Bo jeśli sami poznamy odpowiedź, to przy świątecznym stole możemy rozmawiać z bliskimi, ale już nie na ostro, lecz spokojnie i asertywnie. Czyli z szacunkiem dla własnych emocji i potrzeb, a jednocześnie z dbałością o emocje innych i nasze wspólne relacje. Krótko mówiąc, możemy postawić na wrażliwość i samoświadomość.