Bez kolejki i skierowania. Seriale medyczne, które pochłoniesz w jeden wieczór (ewentualnie siedem)

Stacja ABC ogłosiła, że na ekrany po szesnastu (!) latach przerwy powróci kultowy już sitcom „Hoży Doktorzy”. Opublikowany niedawno zwiastun do nowego sezonu serialu, który w rytm „Gimme Moore” Britney Spears i w krzywym zwierciadle pokazuje realia pracy medyków, zapowiada, że w słynnym Szpitalu Świętego Serca zobaczymy zarówno stare wygi sztuki lekarskiej, jak i młodych adeptów tego zawodu.

To może zwiastować tylko jedno: J.D. (Zach Braff) i Turk (Donald Faison) ponownie włożą kitle ku uciesze swoich fanów i zabiorą ich w świat dobrze znanego absurdu. Twórcy zapowiadają jednak, że serialowy szpital idzie z duchem czasu, więc można spodziewać się, że tasiemiec odgrzewany bez ustanku choćby na Comedy Central doczeka się świeżych wątków, zamiast tylko grać na nostalgicznej nucie. Jak będzie? O tym w Polsce – wedle najświeższych doniesień – przekonamy się 25 marca, gdy „Hoży doktorzy: powrót” miesiąc po amerykańskiej premierze pojawią się na Disney+.

Póki co warto odświeżyć sobie poprzednie sezony albo sięgnąć po inne tytuły, których fabuła kręci się wokół operacyjnych stołów, karetek i oddziałów ratunkowych. Wybrałam dla was swoją ulubioną dziesiątkę.

„Będzie bolało”

To absolutna perełka wśród seriali medycznych. „Będzie bolało” jest adaptacją znakomitej, bestsellerowej książki Adama Kaya pod tym samym tytułem. Autor – lekarz, który ostatecznie zrzucił kitel na rzecz pisania, z rozbrajającą szczerością opowiada o swoich zmaganiach z systemem ochrony zdrowia w Wielkiej Brytanii. Przemęczenie, pracoholizm, brak życia prywatnego, ogromny stres i wieczna negocjacja z niedofinansowaniem szpitali to jednak realia zawodów medycznych, które brzmią znajomo także w Polsce. Pewnie dlatego kolejne książki Kaya cieszą się nad Wisłą tak wielką popularnością. A serial? Jeszcze bardziej podkręca obecny w pierwowzorze wisielczy humor, ale jego największą siłą jest prawda podana bez znieczulenia.

Tu – jak w szpitalu, a zwłaszcza na oddziale okołoporodowym – nie ma taryfy ulgowej. Śmiech szybko ustępuje miejsca łzom, gdy widzimy, jaką cenę lekarze płacą za swoją pracę. Ben Whishaw w roli Kaya jest znakomity! Balansuje między sarkazmem a kruchością z wyczuciem doświadczonego akrobaty. Równie mocna jest tu kreacja Ambiki Mod. Aktorka gra Shruti – ambitną, dobrze zapowiadającą się lekarkę, która jako córka imigrantów, pozostaje rozdarta między presją rodziny a bezdusznym systemem. To bohaterka, o której trudno zapomnieć na długo po seansie.

„Chirurdzy”

Chyba nie ma osoby, która nigdy nie słyszała o tym serialu – choćby przelotnie, dzięki kultowym scenom przerabianym na memy czy playlistom z jego soundtrackiem. „Chirurdzy” to jedna z tych produkcji, które na stałe wrosły w popkulturę. Ma też wszystko, czego potrzeba dobrej telewizyjnej dramie: bez reszty oddanych ratowaniu życia lekarzy z syndromem boga oraz emocjonalną jazdę bez trzymanki, która bynajmniej nie kończy się wraz z wyjściem z sali operacyjnej. Pewnie dlatego, że serialowi bohaterowie opuszczają ją dość rzadko – najczęściej po to, by w szpitalnym składziku na szczotki konsumować gorące romanse. Do tego dochodzą katastrofy ze szpitalem w roli głównej oraz choroby, o których większość lekarzy może co najwyżej przeczytać w ramach ciekawostek w studenckich podręcznikach.

Nie bez znaczenia pozostaje też miejsce akcji. Szpital, który w toku kolejnych sezonów (a właśnie trwa już 22.) przyjął nazwę Grey Sloan Memorial w Seattle, to w serialowym świecie wiodący ośrodek szkoleniowy. Oczywiście nie istnieje naprawdę, bo – jak żartuje internetowy komentariat – trudno byłoby utrzymać placówkę, w której w dramatycznych okolicznościach ginie zaskakująco duży odsetek pacjentów oraz… samych lekarzy.

„Ostry dyżur”

To serialowy klasyk nad klasykami, który odkrył George’a Clooneya i który (ciekawostka) początkowo miał reżyserować Steven Spielberg, a ostatecznie (i chyba na korzyść dla serii) zrobił to Michael Crichton. Zgodnie z tytułem „Ostry dyżur” opowiada o szpitalnej izbie przyjęć. Tu bardziej niż chirurgiczna precyzja liczy się refleks, odporność psychiczna i umiejętność działania pod gigantyczną presją. To miejsce, w którym decyzje podejmuje się w sekundach, a każda z nich może ważyć czyjeś życie. Nic dziwnego, że galeria bohaterów jest równie intensywna jak tempo pracy. To lekarze i pielęgniarki z krwi i kości – ambitni, zmęczeni, często pogubieni w życiu prywatnym, ale bez reszty oddani pacjentom fikcyjnego szpitala County General w Chicago.

Serial zasłynął z niezwykłego realizmu: dynamiczna kamera, medyczny żargon bez uproszczeń i wątki inspirowane prawdziwymi przypadkami sprawiały, że widz miał wrażenie uczestniczenia w prawdziwym dyżurze. Produkcja nie unikała też tematów tabu – od błędów lekarskich, przez uzależnienia w środowisku medycznym, aż po dylematy etyczne związane z końcem życia. Dzięki temu stała się czymś więcej niż tylko dramatem medycznym – zapisem emocjonalnej i moralnej ceny pracy w miejscu, gdzie codziennie toczy się walka z czasem.

„Dr House”

Figurę ultrawrednego, cynicznego geniusza, który ma problem z używkami, bliskością i relacjami, seriale regularnie eksploatują na potęgę. Ale dopiero „Dr House” wyniósł ten archetyp do rangi ikonicznego. Można granego przez Hugha Lauriego i skrajnie trudnego w obyciu diagnostyka, Gregory’ego House’a, nie lubić. Nie można mu jednak odmówić skuteczności i kreatywności w rozwiązywaniu problemów pacjentów. Ci muszą przeboleć, że tytułowy lekceważy przy tym ich emocje równie ostentacyjnie, jak robi to wobec swoich współpracowników. 

Całe szczęście blask, a raczej okrutnie rażące światło głównego antybohatera nie przyćmiewa pozostałych postaci w serii, w tym charakternej Lisy Cuddy (Lisa Edelstein), empatycznego Jamesa Wilsona czy introwertycznego, ale bezkompromisowego w swoich sądach Erica Foremana (Omar Epps). Ekipa towarzyszących House’owi medyków odsłania, zresztą, pęknięcia w jego emocjonalnym pancerzu. Pod warstwą sarkazmu kryje się bowiem klasyczny lęk przed odrzuceniem, dzięki czemu dowiadujemy się, że bystry intelekt może wprawdzie ratować inne życia, ale niekoniecznie chroni przed autodestrukcją.

„The Pitt”

„Doktor Robby nie nosi peleryny superbohatera, ale gdy wkłada lateksowe rękawiczki, staje na pierwszej linii obrony. Serial HBO Max zdejmuje z lekarzy mit nadludzi i pokazuje ich w roli zmęczonych, upartych profesjonalistów funkcjonujących w systemie, który coraz częściej zawodzi” – tak o „The Pitt” pisał na naszych łamach Jakub Wojtaszczyk. Sama dopiero wgryzam się w pierwszy sezon tej serii i już wiem, że mogę go śmiało zaliczyć do jednej z najciekawszych produkcji z gatunku medical drama. A to dlatego, że „The Pitt” wyróżnia się sposobem narracji. Relacjonuje szpitalne wyzwania minuta po minucie, pozwalając widzowi poczuć się tak, jak gdyby towarzyszył bohaterom w czasie rzeczywistym.

Nie wszyscy jednak dostrzegają tę wyjątkowość. Twórcy serialu mierzą się z oskarżeniami o plagiat „Ostrego dyżuru” i kradzież pomysłów na kontynuację. Rzeczywiście ekipa odpowiedzialna za „The Pitt” ma za sobą  rozmowy o stworzeniu nowej odsłony klasyka. Z wdową po Crichtonie nie doszła jednak do porozumienia. Ale czy rzeczywiście doszło kradzieży konceptu dla nowego tytułu? O tym ma zdecydować sąd, a wy możecie samodzielnie sprawdzić, ile „Ostrego dyżuru” jest w „The Pitt”.

„Siostra Jackie”

W „Siostrze Jackie” Eddie Falco wykreowała postać niemal tak wyrazistą, jak Carmela z „Rodziny Soprano”. Tym razem aktorka wciela się w uzależnioną od opioidów pielęgniarkę, która prowadzi podwójne i powoli wymykające się spod kontroli życie. Choć zawodowo imponuje opanowaniem i empatią, prywatnie funkcjonuje w chaosie. Serial wyróżnia się realistycznym ukazaniem szpitalnej codzienności z perspektywy personelu pielęgniarskiego, rzadziej eksponowanej w telewizji niż punkt widzenia lekarzy.

Twórcy łączą elementy dramatu i zgryźliwego humoru, pokazując chaos izby przyjęć, etyczne dylematy medyków oraz napięcia między pracownikami ochrony zdrowia. Jednocześnie produkcja trafnie wpisuje się w szerszy kontekst społeczny, podejmując temat kryzysu opioidowego w Stanach Zjednoczonych i demaskując mechanizmy uzależnienia – jego podstępność, społeczne tabu oraz systemowe zaniedbania. „Siostra Jackie” to nie tylko opowieść o medycynie, lecz przede wszystkim studium ludzkiej słabości, hipokryzji i walki o zachowanie resztek sprawczości.

„The Good Doctor”

Jeśli polubiliście dra House’a z serialu Dr House, z dużym prawdopodobieństwem zainteresuje was także postać doktora Shauna Murphy’ego z „The Good Doctor”. Za obiema produkcjami stoi ten sam twórca – David Shore – a ich bohaterów łączy ponadprzeciętny intelekt oraz wyrazista, nieszablonowa osobowość. Na tym jednak podobieństwa w dużej mierze się kończą. O ile House był cyniczny i bezlitosny wobec pacjentów oraz współpracowników, o tyle Shaun Murphy pozostaje postacią pełną wrażliwości i autentycznej potrzeby niesienia pomocy.

Grany przez Freddie Highmore młody chirurg jest w spektrum autyzmu i posiada cechy zespołu Sawanta. To lekarz obdarzony niezwykłą pamięcią i ponadprzeciętną zdolnością analitycznego myślenia. Jednocześnie musi mierzyć się z uprzedzeniami środowiska medycznego oraz nieufnością pacjentów, którzy wątpią w jego kompetencje z powodu neuroatypowości. Serial, oparty na południowokoreańskim formacie, przez siedem sezonów łączy wątki skomplikowanych przypadków klinicznych z opowieścią o wykluczeniu, przełamywaniu barier i definiowaniu własnej tożsamości. „The Good Doctor” stawia pytania przede wszystkim o to, czym naprawdę jest profesjonalizm w zawodzie lekarza.

„Temple”

Dobra, wystarczy już tej obyczajówki. Czas na coś bardziej mrocznego. „Temple” można by spokojnie nazwać wręcz thrillerem medycznym, w którym motyw ratowania życia przybiera zupełnie nieoczywistą, bo moralnie dwuznaczną formę. Głównym bohaterem jest ceniony chirurg, który postanawia zorganizować nielegalną klinikę dla przestępców i osób zmuszonych z różnych, zwykle niezależnych od siebie powodów leczyć się poza oficjalnym systemem ochrony zdrowia. Żeby było jeszcze bardziej wywrotowo, twórcy zadbali o to, by niepokorny lekarz swoje przedsięwzięcie realizuje w podziemiach londyńskiej świątyni. W tej roli zobaczymy Marka Stronga, którego wciela się postać zdeterminowaną w swoich działaniach, lecz stopniowo pogrążającą się w świecie ryzykownych kompromisów i niebezpiecznych układów.

Serial łączy napięcie kryminału z dramatem psychologicznym, pokazując, jak cienka bywa granica między etyką lekarską a desperacją wynikającą z osobistych motywacji. „Temple” bada granice poświęcenia i o tego, czy cel – w tym ratowanie bliskiej osoby – może usprawiedliwiać łamanie prawa. Mogliście go przegapić. Niesłusznie, bo to jedna z ciekawszych wariacji na temat zawodu lekarza.

„Casualty”

„Casualty” można nazwać brytyjskim odpowiednikiem „Na dobre i na złe” – z tą zasadniczą różnicą, że serial nieprzerwanie utrzymuje się na antenie i od lat pozostaje jednym z filarów ramówki BBC. Emitowany od 1986 roku, stał się prawdziwym rekordzistą w Wielkiej Brytanii. Akcja koncentruje się na pracy personelu oddziału ratunkowego w fikcyjnym szpitalu w Holby, gdzie każda zmiana oznacza walkę z czasem, chaosem i ludzkimi dramatami. Serial umiejętnie łączy widowiskowe, realistycznie zrealizowane sceny wypadków i interwencji medycznych z rozbudowanymi wątkami obyczajowymi, ukazującymi prywatne życie lekarzy, pielęgniarek i ratowników.

Choć bywa określany mianem klasycznego tasiemca, trudno nie mieć do niego słabości. Jednocześnie siłą produkcji jest zdolność do reagowania na aktualne problemy społeczne – od przemocy domowej i uzależnień po kryzysy zdrowia psychicznego czy napięcia w systemie ochrony zdrowia. Dzięki dynamicznej narracji, częstej rotacji bohaterów i umiejętnemu budowaniu emocji „Casualty” od dekad pozostaje ważnym punktem odniesienia dla brytyjskich dramatów medycznych, udowadniając, że formuła szpitalnej opowieści wciąż może pulsować energią i autentycznością albo po prostu wzbudzać życzliwy sentyment, gdy zdarza jej się wpadać w zbyt łopatologiczny dydaktyzm.

„Z pamiętnika położnej”

Kolejna propozycja prosto z Wielkiej Brytanii. Tym razem jednak zamiast współczesnych lekarsko-pacjenckich bolączek cofniemy się do przełomu lat 50 i 60. ubiegłego wieku i dzielnicy East End w Londynie, gdzie znajduje się serialowy Nonnatus House. Ośrodek prowadzą siostry zakonne, zatrudniające położne. To właśnie z perspektywy tych ostatnich, a konkretnie jednej z nich Jenny Lee (Jessica Raine) widzimy opiekę okołoporodową w zetknięciu ze społecznymi napięciami. Główna bohaterka rozpoczyna pracę w jednej z najbiedniejszych dzielnic miasta, pomagając kobietom rodzić dzieci w często bardzo trudnych warunkach.

To nie tylko historia o porodach – to czuły, mądry i pełen empatii portret kobiet, ich siły, lęków i codziennych zmagań, a także obraz przemian obyczajowych, rozwoju opieki zdrowotnej i walki o prawa kobiet. Recenzenci chwalą serial za autentyczność (oparty jest na prawdziwych wspomnieniach), znakomite aktorstwo, dopracowane kostiumy i scenografię oraz umiejętność poruszania trudnych tematów – takich jak bieda, choroby, samotne macierzyństwo czy uprzedzenia wobec osób migranckich – z ogromnym wyczuciem i sercem. To produkcja, która potrafi wzruszyć do łez, ale jednocześnie daje poczucie ciepła i nadziei.