Nie tylko hormony i genetyka. Co zaostrza trądzik u mężczyzn?

Trądzik miał zostać w liceum, bo w końcu był młodzieńczy, a okres dojrzewania minął. Zdarza się jednak, że – ku wielkiemu zaskoczeniu – wypryski i stany zapalne pozostają z nami po dwudziestce, trzydziestce, a nawet czterdziestce, a przecież nie tak miało być.

Problem trądziku u mężczyzn jest bardziej złożony, bo choć genetyka i hormony odgrywają ogromną rolę, to prawdziwe piekło dla skóry często zaczyna się w codziennych nawykach, które zaostrzają trądzik: na siłowni, przed lustrem, przy biurku i w łóżku. Umówmy się – współczesny styl życia nie pomaga cerze. Chroniczny stres, niedosypianie, wysoko przetworzona dieta, intensywne treningi i nieodpowiednie kosmetyki – wszystko to może napędzać błędne koło stanów zapalnych. Niestety mężczyźni wciąż rzadziej zgłaszają się do dermatologa niż kobiety i częściej próbują „przeczekać” problem, przez co trądzik potrafi ciągnąć się latami.

Co więc naprawdę zaostrza trądzik u mężczyzn? Oto najważniejsze czynniki, o których warto wiedzieć.

Hormony

Najczęstszym, słusznie wskazywanym winowajcą trądziku młodzieńczego i tego u dorosłych są androgeny, czyli męskie hormony płciowe. Testosteron zwiększa produkcję sebum, czyli tego, przez co twoja skóra się przetłuszcza, a nadmiar łoju tworzy idealne środowisko dla bakterii oraz rozwoju stanów zapalnych.

Niektórzy mężczyźni mają genetycznie większą wrażliwość gruczołów łojowych na androgeny. Nawet przy prawidłowych wynikach badań mogą zmagać się z nasilonym trądzikiem. Dodatkowo wahania hormonalne związane ze stresem czy brakiem snu mogą gwałtownie pogorszyć stan cery. Warto zacząć od badań hormonalnych zleconych przez lekarza.

Genetyka

Jeśli ojciec miał trądzik, ty też możesz go mieć, a to dlatego, że geny również odgrywają istotną rolę w przewlekłej walce z trądzikiem, która z upływem lat przypomina walkę z wiatrakami. Jeśli twoi rodzice zmagali się z ciężkim trądzikiem, istnieje większe ryzyko, że problem pojawi się także u ciebie.

Genetyka wpływa m.in. na:

• ilość produkowanego sebum,
• skłonność do stanów zapalnych,
• szybkość rogowacenia skóry,
• podatność na przebarwienia i blizny potrądzikowe.

To dlatego dwóch facetów może używać tych samych kosmetyków, jeść podobnie i prowadzić podobny tryb życia, a tylko jeden z nich będzie walczył z bolesnymi zmianami na twarzy i plecach.

Jak stres wpływa na trądzik u mężczyzn?

Skóra rejestruje i pamięta dosłownie wszystko – przeciążenie organizmu też. Długotrwały, nasilony stres, praca pod presją i brak regeneracji podnoszą poziom kortyzolu, który pobudza produkcję sebum i nasila stany zapalne. Układ nerwowy, który nie ma kiedy odpocząć, może „odwdzięczać się” większą ilością wyprysków, wolniejszym gojeniem i większym ryzykiem powstawania przebarwień.

Najgorsze w tym wszystkim jest to, że trądzik sam w sobie może generować stres i wpływać na poczucie pewności siebie, więc koło się zamyka. Tu nie wystarczą kosmetyki – trzeba możliwie zadbać o komfort psychiczny. „Nie stresuj się tyle” nie jest najlepszą radą, bo łatwo powiedzieć, a trudniej opanować emocje pod presją. W sytuacjach stresowych warto sięgać po techniki relaksacyjne, takie jak ćwiczenia oddechowe.

Jesteś tym, co jesz, czyli dieta a trądzik

Kolejnym, szczególnie podstępnym czynnikiem, który może zaostrzać trądzik u mężczyzn i wiąże się z wyrzeczeniami, jest dieta. Szczególnie problematyczne mogą być produkty o wysokim indeksie glikemicznym, z których rezygnacja bywa jak pozbawienie się przyjemności – słodycze, napoje energetyczne, fast foody czy wysoko przetworzone przekąski. Dlaczego? Gwałtowne skoki cukru we krwi zwiększają poziom insuliny i IGF-1, czyli hormonu, który może stymulować produkcję sebum.

Kwestią sporną pozostaje nabiał, jednak on też jest wymieniany wśród triggerów zaostrzających trądzik. Badania wskazują, że szczególnie mleko odtłuszczone może nasilać zmiany trądzikowe. Nie oznacza to, że każdy facet zmagający się z trądzikiem powinien natychmiast rezygnować ze skyru lub shake’ów proteinowych na mleku. Warto jednak obserwować reakcję organizmu, a także wykonać badania na nietolerancje pokarmowe.

Forma kosztem skóry, czyli czy siłownia może nasilać trądzik?

Aktywność fizyczna sama w sobie nie powoduje trądziku, ale jej warunki lub to, co dzieje się po niej, już tak. Problem zaczyna się wtedy, gdy treningowi towarzyszy brak higieny, ciasna odzież sportowa albo suplementacja wpływająca na gospodarkę hormonalną.

Najczęstsze błędy? Trening w przepoconej koszulce, dotykanie twarzy podczas ćwiczeń – zwłaszcza po kontakcie ze sprzętem na siłowni, którego dotykało wiele innych osób – brak prysznica od razu po treningu, a także nadmiar odżywek i suplementów „na masę” z dużą ilością cukru lub dodatkiem hormonów oraz stosowanie sterydów anabolicznych. Mówi się także o związku między niektórymi odżywkami białkowymi a nasileniem zmian skórnych, szczególnie u osób podatnych na trądzik hormonalny.

Jak golić twarz przy cerze trądzikowej?

To czynnik bardzo mi bliski, przez który byłem nawet skłonny usunąć zarost laserowo w gabinecie medycyny estetycznej. Finalnie tego nie zrobiłem, bo znalazłem sposób. Po każdym goleniu maszynką elektryczną lub klasycznym ostrzem pojawiały mi się w obrębie żuchwy podrażnienia, które zamieniały się w stany zapalne.

Prawda jest taka, że podczas golenia skóra nieźle dostaje po głowie. Mocne kosmetyki z alkoholem, tępe maszynki do golenia lub ich złe przechowywanie, a także wielokrotne sunięcie ostrzem po skórze naruszają barierę ochronną skóry. Ciężkie kosmetyki do pielęgnacji brody, olejki i pomady mogą dodatkowo zatykać pory.

Z problemem wyprysków po goleniu uporałem się w taki sposób, że zainwestowałem w foliową maszynkę elektryczną. Osłona takiej maszynki ogranicza kontakt ostrza ze skórą, dzięki czemu nie działa na nią zbyt agresywnie. Po wszystkim trzeba zadbać o intensywne nawilżenie skóry i zastosować łagodzące kosmetyki po goleniu z pantenolem i bez alkoholu, zwłaszcza przy skórze suchej i wrażliwej.

Telefon, ręcznik i poszewka: małe rzeczy, duży trądzik

Brzmi banalnie, ale bakterie naprawdę mają znaczenie. Smartfon przykładany do twarzy jest ich pełen, rzadko zmieniana poszewka poduszki też, a wilgotny ręcznik może pogarszać stan skóry bardziej, niż większość mężczyzn przypuszcza. Choć – o ironio – od wielu kobiet słyszę, że mężczyzna używa jednego ręcznika „do wszystkiego”, a i tak ma lepszą cerę od nich.

Jeśli zmagasz się z trądzikiem – dorosłych lub młodzieńczym – zmieniaj poszewkę poduszki przynajmniej raz w tygodniu, nie wycieraj twarzy tym samym ręcznikiem co ciała, czyść ekran telefonu i nie dotykaj twarzy brudnymi rękami. Niby oczywiste, a jednak właśnie takie codzienne drobiazgi często podtrzymują stan zapalny miesiącami.

Papierosy i alkohol, czyli pokarm dla trądziku

Organizm może jeszcze jakoś wytrzymać zarwaną noc i kolejnego drinka, ale skóra często reaguje szybciej. Po alkoholu i papierosach cera łatwiej się podrażnia, gorzej regeneruje i częściej wygląda na zmęczoną. Do tego dochodzi mniej snu, odwodnienie i gorsza dieta po imprezie – niech pierwszy rzuci kamieniem ten, kto po przebudzeniu na kacu nie zamówił fast foodu. A to prosta droga do nowych wyprysków i większego przetłuszczania skóry.

Nie chodzi o to, że jedno piwo automatycznie powoduje i zaostrza trądzik. Problem zaczyna się wtedy, gdy używki, takie jak alkohol czy papierosy, stają się częścią codziennego stylu życia. To kolejny dowód na to, że trądzik u dorosłych mężczyzn bardzo często jest odbiciem codziennych nawyków, a nie wyłącznie problemem hormonalnym czy genetycznym.

Kiedy warto iść do dermatologa?

Najważniejsza rada z perspektywy osoby, która sama zmagała się z trądzikiem i mimo trzydziestki na karku nadal ma tendencję do zmian skórnych: nie bagatelizować objawów i nie czekać, aż „minie samo”. Jeśli trądzik utrzymuje się miesiącami, zostawia blizny i przebarwienia, boli albo wpływa na pewność siebie, warto przestać liczyć na viralowe kosmetyki z TikToka i skonsultować się ze specjalistą dermatologiem.

Nowoczesne leczenie trądziku nie kończy się dziś na maści z apteki. Dermatolog może dobrać terapię dopasowaną do rodzaju skóry i zmian – od retinoidów i kwasów po leczenie hormonalne czy antybiotykoterapię.