„Odyseja” Christophera Nolana – wszystko, co wiemy o najbardziej wyczekiwanym filmie 2026 roku

Christopher Nolan specjalizuje się w filmach o smutnych hetero facetach, których nikczemny los wypchnął przed szereg. Cóż mają robić? Chcąc nie chcąc, zakasują rękawy i ruszają do boju. Chociażby w „Memento” Leonard Shelby chce znaleźć mordercę swojej żony. Pech chce, że cierpi na nieuleczalną formę krótkotrwałej utraty pamięci. W „Incepcji” Dom Cobb przemierza sen za snem, wykonując misje, które… nie śniły się zwykłym śmiertelnikom, ale to widmo zmarłej (!) żony (!) nie daje mu spokoju i sabotuje jego pracę. W „Interstellarze” były pilot NASA i farmer, Cooper, opuszcza swoją rodzinę, by poprowadzić misję przez czarną dziurę w poszukiwaniu nowej planety dla ludzkości. Walcząc z dylatacją czasu i własną tęsknotą za córką, odkrywa, że miłość i ludzka determinacja mogą przekraczać granice czasu i przestrzeni. Wreszcie w wybitnym „Oppenheimerze” Julius Robert Oppenheimer wymyśla ultranowoczesną broń, co spełnia go zawodowo, ale jednocześnie smuci serduszko, bo zostaje ona użyta do zagłady ponad stu tysięcy ludzi. 

O czym opowiada „Odyseja”?

„Oppenheimer” był ostatnim filmem Nolana. Obraz zarobił miliard dolarów i zgarnął siedem Oscarów. To wystarczyło, by reżyser mógł zrobić taki projekt, jaki mu się żywnie podoba. Postanowił na totalną klasykę – „Odyseję” pióra starożytnego greckiego pisarza Homera. Ktoś powie – zakurzona ramota. Jednak chyba żaden literacki bohater nie pasuje charakterologicznie do chłopów z nolanowskiego uniwersum jak Odyseusz. Wszak nie jest to byle kto, tylko król Itaki z VIII wieku p.n.e., który nie mógł cieszyć się życiem rodzinnym z żoną Penelopą i synem Telemachem, tylko musiał wypłynąć na wojnę trojańską. Po jej zakończeniu – w czym pomogło użycie monumentalnego konia z drewna – umęczony, acz zwycięski Odyseusz zmierza do domu, by móc już nic nie robić, tylko odpoczywać w swoim gaju oliwnym i popijać uzo. Niestety, jego podróż – spoiler alert lektury z liceum – potrwa dziesięć lat. Po drodze heros spotka cyklopa, morskie potwory oraz czarodziejkę, która zamienia ludzi w zwierzęta. Ogólnie metafora mozołu bytu mężczyzny, któremu życie nieustannie rzuca kłody pod nogi.

„Odyseja” była wielokrotnie adaptowana zarówno na duży, jak i mały ekran – czasem wiernie, czasem traktowano ją swobodnie. Powstał m.in. miniserial Hallmarku, a inspirację czerpali twórcy od Waltera Hilla w latach 70. (w filmie „Wojownicy”, gdzie greckich wojowników zastąpiły nowojorskie gangi) po braci Coen, którzy w latach 2000. i 2010. dwukrotnie nawiązywali do „Odysei” w filmach „Bracie, gdzie jesteś?” i „Co jest grane, Davis?”.

Na wypasie

Jak Nolan zauważył w wywiadzie dla „The Times”, tym, czego wcześniej nie zrobiono, jest filmowa adaptacja homeryckiego eposu wykorzystująca wszystkie możliwości wielkobudżetowej hollywoodzkiej produkcji. Dlatego zminimalizował użycie CGI, a film nakręcił w całości kamerami IMAX. Rozmach obrazu ma zapierać dech w piersiach. 

Pierwszy plakat do „Odysei” nie zawierał nazwisk obsady, tylko nazwisko Christophera Nolana. Niewielu reżyserów przyciąga widownię do kin. Twórca „Dunkierki” jest jednym z nich. Możemy się spodziewać, że granice tego, co do tej pory widzieliśmy na ekranie, zostaną przekroczone. 

W wielu produkcjach mogłoby to uchodzić za zbędny luksus, ale w przypadku tej ekranizacji przygód Odyseusza budowa w pełni sprawnego, zdolnego do żeglugi statku wydaje się czymś zupełnie naturalnym. Ten użyty w filmie wytrzymał wzburzone wody Morza Śródziemnego, a także przepłynął z Maroka do Grecji, a następnie do Włoch wraz ze zmianą lokacji zdjęciowych. Jakby tego było mało, operator Hoyte van Hoytema zamontował setki przenośnych lamp LED, które wiernie odtwarzały dokładną temperaturę barwy światła ognia, dzięki czemu Nolan mógł filmować nocny najazd na Troję z dowolnego kierunku. 

Internetowa burza w szklance wody

Bywa, że niektórzy panowie denerwują się w internecie, jak adaptacja nie przebiega zgodnie z ich widzimisię. Tak było również w przypadku „Odysei”. Wspomniany pierwszy plakat przedstawiał odciętą głowę greckiego posągu, otoczoną iskrami, oraz hasło: „Sprzeciw się bogom” (Defy the Gods). I się zaczęło. Według niektórych uczonych z Twittera slogan sugeruje, że Nolan – nie daj Boże! – zaproponuje nietradycyjną interpretację materiału źródłowego. 

Groza była tym większa, gdy reżyser ujawnił, że korzysta z tłumaczenia eposu autorstwa Emily Wilson z 2017 roku. Tymczasem zrzeszeni w bractwie 4Chan uważają ów przekład za zbiór „girlbossowych” emotikonów i skrótów rodem z wiadomości tekstowych. Znając kino Nolana, można wywnioskować, że twórcy zwyczajnie nie interesuje klasyczna (czyt. konserwatywna) adaptacja spod znaku „płaszcza i szpady”, tylko jednak zgłębianie męskiej (bo – przypominam – u niego zawsze facet gra pierwsze skrzypce) psychiki. 

Kto gra główne role?

Obsada jest obezwładniająca. Oto, kto pojawi się na ekranie.

Matt Damon jako Odyseusz 

Dla Damona była to pierwsza główna rola w filmie Nolana po występach drugoplanowych w „Interstellarze” i „Oppenheimerze”. Aktor wcielił się w Odyseusza, który na życzenie reżysera zapuścił siwiutką brodę, dając nam mocny daddy vibe. Matt zdaje się idealnym wyborem na greckiego herosa w nolanowskiej wersji. Nie wystarczy przywiązać go do masztu statku i kazać przepłynąć obok syren. Bowiem jego depresyjne emploi pozwala odegrać egzystencjalny kryzys, gdy syreny analizują jego psychikę przez śpiew.

Anne Hathaway jako Penelopa

Nolan słynie z tego, że nie ma ręki do tworzenia postaci kobiet, które nawet po śmierci potrafią psuć krew mężczyznom. Być może tym razem będzie inaczej? Penelopa – matka Telemacha i żona Odyseusza – wcale nie musi czekać na męża z założonymi rękami. Hathaway to świetny wybór, bowiem potrafi nieść mocno dramatyczne role. Grała już u Nolana w „Instastellarze” i Kobietę-Kota w „Mrocznym Rycerzu powstaje”. 

Tom Holland jako Telemach

Nowa „Odyseja” może być dla syna króla Itaki prawdziwą coming-of-age story, ale w wersji brutalnej, bo starożytnej – raczej z mieczem w dłoni i hełmem na głowie niż z rozkminami pod rozłożystym drzewem. Holland, który świetnie sobie radzi jako Spider-Man, ma predyspozycje do odgrywania postaci zmuszonych do szybkiego dorastania. Wszak Telemach nie jest rozkapryszonym dziedzicem tronu, ale wraz z akcją staje się sprawnym killerem, który po powrocie wraz z Odyseuszem rozprawi się z „zalotnikami” Penelopy.

Lupita Nyong’o jako Helena i Klitajmestra

Wybitna Nyong’o – ku niezadowoleniu rasistów z internetu – wcieli się w najpiękniejszą kobietę świata Helenę Trojańską, królową Sparty, oraz jej siostrę, która w „Odysei” zdradza Agamemnona, co nie skończy się dla niej zbyt dobrze. 

Jon Bernthal jako Król Menelaos

Tak jak Bernthal jest legendą aktorstwa, tak Menelaos jest legendarnym władcą Sparty w epopei Homera. Do Heleny pasuje jak ulał. Dajcie im berło i koronę, a mogą rządzić Hollywood.

Robert Pattinson jako Antoniusz 

W tym roku Pattison na pełnej wkracza w erę odgrywania zwyrodnialców na ekranie. W „Odysei” gra Antinoosa, czyli najbardziej bezwzględnego z zalotników Penelopy. W trzeciej części „Diuny” Villenueve’a wciela się w głównego antagonistę Paula Atrydy – Scytale’a. Dodajmy do tego osła z „Dramy” i mamy dobre trio.

Mia Goth jako Melanto

Królowa horroru powraca tym razem jako służąca na dworze w Itace, wychowanka Penelopy, która traktowała ją niemal jak własną córkę. Wierzę, że dostaniemy porządny wątek lesbijski. Aż się prosi!

Benny Safdie jako Agamemnon

Powrót Safdiego do uniwersum Nolana. W „Oppenheimerze” grał ojca bomby wodorowej, tym razem wcieli się greckiego bohatera wojennego, byłego króla Myken i naczelnego wodza Greków pod Troją, który jedną nogą jest już w Hadesie. Odyseusz wpadnie na niego, żeglując po zaświatach. Nawet jako trup Agamemnon potrafi nieźle namieszać.

Charlize Theron jako Kalipso

Pewnie prawicowe dupki widzieliby Theron w roli Heleny. Tymczasem aktorka wcieli się w potężną nimfę, córkę Atlasa. Przez siedem lat Kalipso więziła Odyseusza na swojej rajskiej wyspie, co brzmi jak rewelacyjne all inclusive, chyba że się bardzo spieszysz do domu. 

Zendaya jako Atena 

To właśnie Atena miesza szyki Kalipso, rujnując jej plan rozkręcenia starożytnej wersji „Love Island”. Dzięki jej wstawiennictwu u Zeusa Odyseusz może wyruszyć w dalszą drogę powrotną do Itaki. Atena jest jego boską patronką i mentorką. Cóż, lepszego castingu nie moglibyśmy sobie wymarzyć.

To jeszcze nie wszyscy! 

W obsadzie również znaleźli się Travis Scott, Bill Irwin, John Leguizamo, Himesh Patel i Elliot Page. Choć możemy założyć, że czekają nas jeszcze obsadowe niespodzianki. Szczegóły poznamy już niebawem – 17 lipca.