Cannes 2026: Polskie akcenty na Lazurowym Wybrzeżu. „Spiritus sanctus” i poruszające „Flesh and Fuel”

Podczas Festiwalu Filmowego w Cannes 2026 polskie akcenty wybrzmiewają w zupełnie różnych rejestrach. Pierre Le Gall we „Flesh and Fuel”, w którym drugoplanową rolę gra Julian Świerzewski, zabiera widzów do świata kierowców tirów, parkingów i przydrożnych postojów, z którego buduje zaskakująco czuły romans o samotności, pożądaniu i bliskości odnalezionej w trasie. 

Z kolei Michał Toczek w „Spiritus sanctus” wraca do Polski końca lat 90., gdzie wielka historia – papieska pielgrzymka i narodowe uniesienie – miesza się z codziennością zwykłych ludzi. Dwa zupełnie różne filmy, dwa odmienne spojrzenia i wspólny mianownik: bohaterowie, którzy zazwyczaj zostają gdzieś na drugim planie.

„Flesh and Fuel”, reż. Pierre Le Gall

Kiedy w 2005 roku premierę miała „Tajemnica Brokeback Mountain” Anga Lee o miłości dwóch kowbojów, wywołał spore poruszenie. Jak to? Geje na Dzikim Zachodzie? Przecież to niemożliwe, by nasi dzielni chłopcy z westernów po godzinach harówy zaszywali się w namiotach i dopuszczali się zberezeństw. A jednak nie taki świat, jak homofobia go maluje. 

Po 21 latach od premiery wspomnianego majstersztyku upłynęło wiele świadomościowej wody. Świat się – podobno – zmienił. Film „Flesh and Fuel” Pierre’a Le Galla pojawia się na Festiwalu Filmowym w Cannes w momencie, kiedy nikogo już nie szokuje, że osoby queerowe pałają się stereotypowo „męskimi” (czyt. hetero) profesjami. Byli kowboje, teraz przyszedł czas na kierowców tirów.

Do zakochania jeden krok

Étienne (grający minimalnymi środkami Alexis Manenti) przejechał kontynent wzdłuż i wszerz. Bardziej niż Francja, jego miejscem zamieszkania jest kabina ciężarówki. Mógł dom zamienić na mikrokawalerkę na kółkach i wmówił sobie, że taki los jest mu pisany. Jednak jakkolwiek by się starał, pożądania nie umie zatrzymać (i – całe szczęście – nie chce). Dlatego Étienne, a także inni spotkani na parkingach kierowcy zaszywają się w lasach Europy w poszukiwaniu szybkiej ulgi. W ciemności, w głuszy, na chybił trafił. Byleby szybko, bo policja nie śpi. Uwaga, niespodzianka, nikt jednak nie ściga facetów za to, że są gejami, tylko za ekshibicjonizm i uprawianie seksu w miejscu publicznym.

Étienne jest przywiązany do drogi, zapachu spalin o poranku, chłodnych wieczorów i zmieniającego się języka w radiu po przekroczeniu granicy. Kiedy więc w lesie poznaje polskiego tirowca, Bartosza (wychodzący poza dotychczasowe role wycofanych bohaterów, energiczny i bezpośredni Julian Świeżewski), jego samotność zostaje wywrócona do góry nogami. Mężczyźni spotykają się rzadko, na chwilę, przez przypadek. Częściej z sobą gadają na wideo, „wspólnie” jedząc hot dogi na orlenach tego świata, oglądając siebie tylko na ekranach telefonów. Wysyłają pinezki ze swoimi położeniami, na Mapie Google mierzą kilometry dzielącej ich odległości. Z czasem coraz bardziej się w sobie zakochują. Nie są idealni zarówno pod względem osobowościowym, ale i wyglądu. Zwykli kolesie, którzy odnaleźli się na trasie, jakkolwiek to brzmi.

Romans, aż miło

Étienne i Bartosz egzystują w specyficznym ekosystemie, w miejscach nie miejscach, przy ciągach alienujących autostrad i pustkowiach. Trudno w takich warunkach myśleć na poważnie o związku. Pojawiają się pierwsze problemy, kłopoty zdrowotne, trudne do skoordynowania zlecenia. Poczucie rozłąki staje się coraz mocniejsze.

„Flesh and Fuel” to najbardziej romantyczny film, jaki widziałem od dawna. Jest taka scena zbudowana jak z truckowych „Romeo i Julii”. Bohaterowie nie zamierzają opuścić stworzonej relacji. Umawiają się więc na konkretnym parkingu. Pech chciał, że Bartosz źle zrozumiał instrukcje i niefortunnie zaparkował po drugiej strony autostrady. Dojazd zająłby 45 minut. Nie zdradzę, jak zakończy się ta scena. Powiem tylko, że chwyta za gardło i nie puszcza. Więcej takich debiutów.

„Spiritus sanctus”, reż. Michał Toczek

Film Michał Toczka ma szansę na Złotą Palmę w konkursie filmów krótkometrażowych. Fabuła została osadzona jednego czerwcowego dnia w 1999 roku, w czasie papieskiej pielgrzymi do Polski. Protagonista Bogdan (w tej roli Sebastian Stankiewicz), posilając się przed telewizorem, dowiaduje się, że na czas wizyty Jana Pawła II zostaje wprowadzona prohibicja i zamiera. Nie dlatego, że Bogdan ma specjalnie problemy z alkoholem. Bardziej dlatego, że kocha żonę (Izabela Dąbrowska), która akurat tego dnia obchodzi 50. urodziny. To „typowa” polska rodzina – przy odświętnym stole bez alkoholu ani rusz. Zdesperowany bohater wyrusza motorynką w podróż od znajomego do znajomego, od sklepu do sklepu w poszukiwaniu trunku. Poszukiwania zaczynają stopniowo przypominać metafizyczne kino drogi. Kamera jest tuż za nim.

Wyśmienity Sebastian Stankiewicz niemal do samego końca nie wypowiada ani słowa. Bogdan – jak wcześniejsi bohaterowie Toczka – to typowy everyday man, człowiek z tłumu, który najczęściej nie przebija się na pierwszy plan. Dla takich „wielka historia” dzieje się potem, dostają od niej rykoszetem. Stankiewicz do takich ról został stworzony. W „Spiritus sanctus” poczciwiec, na którego zazwyczaj nikt nie zwraca uwagi, gra pierwsze skrzypce. Dopada go wielka historia, bo przypadkowo spotka papieża. Najważniejsze nie jest jednak błogosławieństwo, tylko to, co dzieje się dookoła. Tam w najlepsze trwa prowincjonalne (choć teraz uświęcone) życie.

Toczek ma wyczucie do portretowania zwyklaków. Robi to z czułością, że nie sposób ich nie lubić. Mają swoje słabości i mniejsze lub większe tragedie, ale nigdy reżysersko i scenariuszowo nie są one przesadzone. Drugiego dna „Spiritus sanctus” dodaje czas, w którym rozgrywa się akcja. 1999 rok – już zaraz nowe milenium, choć życiowo (zarówno mentalnie, jak i wizualnie) ledwo wyszliśmy z komuny.